Geldingahnappur ─ Armeria maritima

Skrifað um November 30, 2012 · in Flóra · 45 Comments

Blómkollur á geldingahnappi. Ljósm. ÁHB.

Blómkollur á geldingahnappi. Ljósm. ÁHB.

Geldingahnappar ─ Armeria

Geldingahnappar tilheyra gullintoppuætt (Plumbaginaceae). Ættkvíslarnafnið Armeria er sennilegast keltneska, ar mor, og þýðir við hafið. Einnig hefur verið bent á, að ef til vill megi draga þetta af franska orðinu armoire, sem þýðir skjöldur. Til ættkvíslarinnar teljast um 80 tegundir. Nokkrar tegundir kvíslarinnar eru skrautjurtir í görðum.

Hér á landi vex aðeins ein tegund.

GeldingahnappurArmeria maritima (Miller) Willd.

 

"Geldingahnappurinn glóði þar einn / og grá var hin tröllslega skriða," segir í Við Tungná eftir Jón Helgason. Ljósm. ÁHB

"Geldingahnappurinn glóði þar einn / og grá var hin tröllslega skriða," segir í Við Tungná eftir Jón Helgason. Ljósm. ÁHB

Neðan úr greindum jarðstöngli gengur löng stólparót, oft kölluð holtarót eða harðasægjur, en upp af greinóttum jarðstöngli vaxa margar þéttstæðar greinar. Hver grein ber mörg, þéttstæð, striklaga blöð, sem minna á grasblöð. Blöðin eru þó miklu þéttari í sér, randhærð, heilrend, snubbótt og strend; þau mynda hvelfda þúfukolla; þau eru 5-15 cm á lengd.
Blómskipunarleggur er hærður, blaðlaus og sívalur; efst á honum sitja blóm í kolli, sem líkist körfu við fyrstu sýn, og er um 2 cm að þvermáli. Himnukennd hlífarblöð, snubbótt og broddlaus, lykja um kollinn neðanverðan; niður af þeim gengur himnukennd slíðurpípa, sem umlykur blómlegginn.

Slíðurpípan er greinileg á þessu þurrkaða eintaki. Ljósm. ÁHB.

Slíðurpípan er greinileg á þessu þurrkaða eintaki. Ljósm. ÁHB.

Bikar er trektlaga, langær, hærður, með fimm rauðleit rif, broddtenntur. Krónublöð eru 5, snubbótt, rósrauð eða rauðblá. Fræflar 5; stílar 5, hærðir að neðanverðu. Aldin er einrýmt hýði.
Vex á melum, í skriðum, mosaþembum og mólendi, bæði við sjó og upp til fjalla. Mjög algengur um land allt. Blómgast í júní. 5-30 cm á hæð.

Annars staðar á Norðurlöndum vaxa nokkrar undirtegundir, en engin þeirra hefur fundizt hér. Allmörg yrki (cultivar.) eru til af geldingahnappi, til dæmis ʻAlbaʼ, ʻLeucheana Splendensʼ og ʻDüsseldorfer Stolzʼ.
Eitt merkilegt fyrirbrigði er hjá geldingahnappi. Fræni og frjókorn eru af tveimur ólíkum gerðum og kallast það tvíbrigði (dimorphism). Þetta veldur því, að frjókorn geta aldrei fest sig við fræni í blómum á sama eintaki, heldur verða að lenda á eintaki með aðra gerð.
Gömul nöfn á geldingahnappi eru gullintoppa, gulltoppur og gullintoppur.
Ekki er óalgengt, að fólk skreyti sig með rósrauðum blómkrónum eða flétti úr þeim kransa. Sumir sjúga sykur úr blómkollinum. Rætur voru etnar í hallærum. Þær eru harðar undir tönn og nefnast harðasægjur.

Samnefni: Statice armeria L.; Armeria vulgaris Willd. (ssp. maritima); A. elongata (Hoffm.) W. D. J. Koch; A. maritima var. elongata (Hoffm.) Mansf.; A. vulgaris auct.: A. vulgaris var. elongata Hoffm. (ssp. elongata): A. maritima ssp. labradorica (Wallr.) Hultén; A. scabra auct.; A. scabra ssp. sibirica (Turcz. ex Boiss.) Hyl.; A. sibirica Turcz. ex Boiss. (ssp. sibirica).

Nöfn á erlendum málum:
Enska: thrift, sea pink, cushion pink, midsummer fairmaid, sea daisy, cliff rose, lady’s cushion, lady’s pincushion, marsh daisy, sea gilliflower, sea grass
Danska: Engelskgræs
Norska: fjørekoll (fjærekoll), strandnellik
Sænska: trift, gräsnejlika, strandtrift (ssp. maritima), backtrift (ssp. elongata), fjälltrift, sibirisk trift (ssp. sibirica)
Finnska: laukkaneilikka
Þýzka: Gewöhnliche Grasnelke, gewoon Engels gras
Franska: œillet marin, gazon d’Olympe og gazon d’Espagne

Þurrkað eintak af geldingahnappi. Ljósm. ÁHB.

Þurrkað eintak af geldingahnappi. Ljósm. ÁHB.

 

ÁHB / 30.11.2012

Leitarorð:

45 Responses to “Geldingahnappur ─ Armeria maritima”
  1. Tpqcff says:

    buy prednisone online canada – prednisone 10mg no prescription prednisone generic cost

  2. Dawgcn says:

    modafinil alternatives – provigil online modafinil anxiety

  3. Vrzjbz says:

    accutane buy online usa – can i buy accutane online accutane vitamin a

  4. Jociur says:

    amoxicillin 500mg capsules – amoxicillin on line buying amoxicillin over the counter

  5. Pvhghf says:

    stromectol coronavirus – buy stromectol europe ivermectin 80 mg

  6. Ftsgeu says:

    cialis 5mg generic – pharmacy delivery tadalafil 40 mg india

  7. Vqfkri says:

    oral ivermectin cost – buy stromectol uk

  8. Ugldow says:

    viagra from australia – canadian pharmacy viagra how to purchase viagra pills

  9. Pshjhw says:

    canadian cialis – tadalafil cost australia canadian pharmacy cialis 60 mg

  10. Xzhyzd says:

    ivermectin cream 5% – ivermectin lotion for scabies ivermectin buy nz

  11. Tyqspv says:

    prednisone 50 mg prices – prednisone buy prednisone cream otc

  12. Bcyayr says:

    modafinil and caffeine – buy provigil provigil for adhd

  13. Ywgdqx says:

    zithromax pack – side effects for azithromycin azithromycin side effects

  14. Mxqfie says:

    ventolin pills – ventolin 90 mcg buy Albuterol

  15. Densqt says:

    neurontin 200 mg – neurontin prescription coupon synthroid 1.25 mg

  16. Wvwbpl says:

    sildenafil uk over the counter – can you buy viagra over the counter in mexico

  17. Xrglwq says:

    canadian pharmacy sildenafil – tadalafil 10 tadalafil india 5mg

  18. Zltafz says:

    vardenafil 10mg – vardenafil online no prescription how to buy vardenafil online

  19. Dansao says:

    ivermectin gel – cost of ivermectin

  20. Giutdn says:

    order deltasone – prednisone online paypal prednisone 4mg tab

  21. emurmouri says:

    http://buytadalafshop.com/ – buy cialis pills

  22. Stromectol says:

    Levitra Without Rx In The United States

  23. Qdzkkw says:

    affordable essays – essay help sydney buying a research paper

  24. Qvcnmv says:

    cialis in mexico cost – Cialis use generic tadalafil 20 mg canada

  25. Cialis says:

    Cilas Pills Online

  26. Gimyxx says:

    ivermectin 9 mg tablet – stromectol generic stromectol canada

  27. Eiauwj says:

    prednisone cream otc – buying prednisone from canada 120 prednisone

  28. Atnaxl says:

    buy lasix online india – lasix 20 mg tablet price in india furosemide 20 mg tablet

  29. Rfzqiu says:

    buy Albuterol – ventolin price uk albuterol inhaler

  30. Cheap Mexican Pharmacy Neurontin

  31. Orbyvw says:

    cytotec 25 mcg – cytotec 200 mg buy misoprostol 200 mcg

  32. Wjzjof says:

    doxycycline 50 mg india – methylprednisolone prednisolone 25mg tablets cost

  33. Wishene says:

    http://buylasixshop.com/ – is furosemide a diuretic

  34. SMOONREST says:

    http://buyplaquenilcv.com/ – plaquenil dosage for covid 19

  35. Prxqcj says:

    ivermectin 50 – stromectol 3mg online stromectol pill

  36. Priligy says:

    Cheap Generic Propecia Propecia Online

Leave a Reply