Stóruburknaætt – Dryopteridaceae

Skrifað um April 23, 2013 · in Flóra · 98 Comments

Stóriburkni (Dryopteris filix-mas) teygir sig upp úr moldinni. Ljósm. ÁHB.

Stóriburkni (Dryopteris filix-mas) teygir sig upp úr moldinni. Ljósm. ÁHB.


Stóruburknaætt – Dryopteridaceae
Til ættarinnar teljast um 750 tegundir, sem dreifast víða um heiminn. Fjöldi ættkvísla er nokkuð á reiki. Flestar tegundir vaxa í Suður-, Suðaustur- og Austur-Asíu og lifa í jarðvegi eða á steinum en mjög fáar í trjám.

Tegundir beggja ættkvísla, stóruburkna og skjaldburkna, eru meðal vinsælustu ræktunarplantna.

Lykill að ættkvíslum:
1. Gróhula skjaldlaga ………………………………………………….. skjaldburknar (Polystichum)
1. Gróhula nýrlaga (vik lokað) ……………………………………. stóruburknar (Dryopteris)

Stóruburknar – Dryopteris Adans.
Blöð vaxa upp af stuttum og fjölærum jarðstöngli. Blaðstilkar frekar stutter, oft flosugir, einkum neðan til. Blaðka ein- til fjór-hálffjöðruð, lensulaga eða lang-þríhyrnd, lengri en breið. Gróblettir á neðra borði, kringlóttir; gróhula yfirstæð, nýrlaga.

Ættkvíslarnafnið Dryopteris er komið úr grísku, drys, eik og pteris, vængur, en var haft um burkna almennt; merkingin er burkni, sem vex við eikartré (Quercus). Nafnið kemur einnig fyrir sem viðurnafn í latnesku heiti þrílaufungs (Gymnocarpium dryopteris).

Lykill að tegundum:
1. Blaðstilkur margfalt styttri en blaðka; blöð tvíhálffjöðruð ………… stóriburkni (D. filix-mas)
1. Blaðstilkur lítið eitt styttri en blaðka; blöð þrí-fjórhálffjöðruð, bleðlar hliðarsmáblaða misstórir …. dílaburkni (D. expansa)

 

Neðra borð á a) stóra-burkna t.v., b) dílaburkna t.h. Teikn. ÁHB.

Neðra borð á a) stóra-burkna t.v., b) dílaburkna t.h. Teikn. ÁHB.


Stóriburkni Dryopteris filix-mas (L.) Schott
Jarðstöngull láréttur eða hallandi, sver. Öll blöð eins, vex í stórum þyrpingum. Stilkur um þriðjungur af lengd blöðku, ljósbrúnn neðst, oft grænn efst; móflosugur. Blaðka aflöng eða oddbaugótt, oddmjó en þverstýfð að neðan; tví- eða tvíhálffjöðruð. Bleðlar bogsagtenntir, snubbóttir. Gróblettir á neðra borði jafnan 5 eða 6 á hverjum bleðli í tveimur röðum. Gróhula langæ, kringlótt eða nýrlaga.

Vex í gjám, snjódældum og kjarrlendi. Víða á NV og SV; sjaldgæfur á V og A, mjög sjaldgæfur annars staðar. 30-90 cm hæð.

Stóri burkni í Eldborgarhrauni. Ljósm. ÁHB.

Stóri burkni í Eldborgarhrauni. Ljósm. ÁHB.

Jarðstöngull hefur verið brúkaður um aldaraðir og er enn að finna í mörgum lyfjaskrám, því að hann drepur innyflaorma; af því nafnið Worm Fern. Um 15 grömm af jarðstöngli skyldu etin með miði, en áður áttu menn að hafa etið hvítlauk. Í stönglinum er eitur og því skyldu menn varast að neyta hans í stórum skömmtum, og alls ekki ósoðinn. Sé stóriburkni brenndur til ösku má nýta öskuna til sápugerðar, því að í henni eru auðleyst sölt. Talsverð hjátrú loðir einnig við stóraburkna í ýmsum löndum. Blöð gefa grænan lit.

Viðurnafnið filix-mas táknar karlburkni.

Nöfn á erlendum málum:
Enska: common male fern, worm fern
Danska: Almindelig Mangeløv
Sænska: träjon
Norska: ormetelg
Finnska: kivikkoalvejuuri
Þýzka: Gemeiner Wurmfarn
Franska: fougère mâle

Dílaburkni – Dryopteris expansa (C.Presl) Fraser-Jenk. & Jermy

Jarðstöngull uppréttur eða hallandi. Öll blöð eins. Stilkur þriðjungur til helmingur af lengd blöðku; þéttflosugur neðan til og settur kirtildílum. Blaðka stór, breiðegglaga til þríhyrnd, þrí- til fjórhálffjöðruð. Á neðstu blaðflipum eru neðstu hliðargreinar, sem vísa niður mun lengri en þær sem vísa upp. Bleðlar flipóttir, broddyddir. Gróblettir á neðra borði í einni eða tveimur röðum, jafnvel óreglulegir. Gróhula nærri kringlótt.

Vex í urðum, gjám og kjarri. Víða á SV, V og NV, sjaldgæfur á N. 30-90 cm á hæð.

Viðurnafnið expansa, expansus, merkir útbreiddur.

Nöfn á erlendum málum:
Enska: spreading wood fern, northern buckler fern, arching wood fern, crested wood fern, northern spreading wood fern, northern wood fern
Danska: Finbladet Mangeløv
Sænska: nordbräken, nordlig lundbräken
Norska: sauetelg
Finnska: isoalvejuuri
Þýzka: Feingliedriger Dornfarn
Franska: dryoptéris étalé, dryoptère dressée

Myndir væntanlegar síðar.

Skjaldburknar – Polystichum Roth

Innan ættkvíslar eru um 260 tegundir. Skjaldburknar eru náskyldir stóruburknum. Flestar tegundir vaxa í Austur-Asíu, í Kína einni lifa um 120 tegundir; frá Mexíkó til Brasilíu eru um 100 tegundir aðrar; í Afríku einar 17; 15 í Norður-Ameríku og einungis 5 tegundir lifa í Evrópu og ein hér.

Ættkvíslarnafnið Polystichum er komið af grísku orðunum polys, margir og stichos, röð. Gróblettirnir eru í mörgum röðum.

Skjaldburkni – Polystichum lonchitis (L.) Roth

Skjaldburkni. Til hægri eru smáblöð, meðal annars með gróhirzlum. Teikn. ÁHB.

Skjaldburkni. Til hægri eru smáblöð, meðal annars með gróhirzlum. Teikn. ÁHB.


Jarðstöngull stuttur, uppréttur eða hallandi. Öll blöð eru eins, sígræn og skinnkennd. Stilkur innan við 4 cm; þéttflosugur og miðstrengur einnig. Blaðka aflöng til lensulaga, fjöðruð; efra borð dökkgrænt, glansandi, hárlaust; neðra borð ljósara með mörg hárfín hreistur. Bleðlar skakktígullaga með skarpar tennur, 1-1,5 cm á lengd. Gróblettir á neðra borði bleðla, einkum efst, í tveimur röðum. Gróhula fremur skammæ, skjaldlaga (þar af nafnið).

Vex í lautardrögum, hraunum, grýttum hlíðum og öðrum snjódældum. Nokkuð algengur nema á S. 10-30 cm á hæð.

Einnig nefndur uxatunga. Víða erlendis hefur jarðstöngull verið notaður til að drepa innyflaorma. Viðurnafnið lonchitis merkir lensulaga.

Nöfn á erlendum málum:
Enska: northern holly-fern, narrow holly fern
Danska: Krumfinnet Skjoldbregne
Sænska: taggbräken
Norska: taggbregne
Finnska: suippohärkylä
Þýzka: Lanzen-Schildfarn, Scharfer Schildfarn
Franska: polystic faux-lonchitis, polystic en lance, polystic en forme de lance

Þurrkað eintak af skjaldburkna. Ljósm. ÁHB.

Þurrkað eintak af skjaldburkna. Ljósm. ÁHB.


ÁHB / 23. apríl 2013

 

Leitarorð:

98 Responses to “Stóruburknaætt – Dryopteridaceae”
  1. Galatasaray’dan teklif alan PAOK’un Mısırlı sol kanat oyuncusu Amr Warda’nın, transferine
    izin verilmemesiyle çılgına döndü. Warda, antrenmanda hocası
    Razvan Lucescu ile kavga boyutunda tartışma yaşadı.
    Sert görüşmenin ardından Warda sahadan ayrıldı ve takımın kaldığı otele döndü.

    Warda’nın öğleden sonraki idmana katılmadığı
    aktarıldı. Lucescu’nun Warda olayından sonra futbolculara bir konuşma yaptığı ifade edildi.

    transfer izni

  2. Cialis says:

    Kamagra En Belgique

  3. Propecia says:

    Cephalexin Dental Infection

  4. Viagra says:

    Comprar Viagra Generico Andorra

  5. Combivent Without A Prescription

  6. effenny says:

    http://buystromectolon.com/ – ivermectin dosage for dogs

  7. Wishene says:

    http://buylasixshop.com/ – which parts of the nephron are the sites of action for furosemide? select all that apply.

  8. Lasix says:

    Orlistat By Mail

  9. Generique Baclofen En Canada

  10. knizede says:

    https://buypriligyhop.com/ – priligy fda approval

  11. joypehops says:

    https://buyneurontine.com/ – is gabapentin a narcotic

  12. Cialis says:

    cialis pas cher en france

  13. Viagra says:

    generico cialis

  14. Некероване кохання 14 серія Некероване кохання 14 серія
    yunb ddnznz Смотреть онлайн сериал Некероване кохання / Любовь без тормозов 14 серия
    Некероване кохання / Любовь без тормозов: 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16 СЕРИЯ (украина)

  15. Cialis says:

    Cialis 20 Mg Wikipedia

  16. Lasix says:

    Stendra Worldwide Usa Over Night

  17. Настоящее даже совсем невыгодный основная претензия назвать белое черным лучшее фабрикат, ввел пускай быть несхожими молодёжные методы.
    Де гроші фільм https://bit.ly/3kcFps6 Де гроші фільм актори, yunb ddnznz Где деньги (Де грошi).
    Знакомимся поблизости от генеральными героями. Сбоку тоскливо легко сказать, несомненно это с проблема вот я тебе восхитила. К тому дело идет, не кто иной сделаны из-из-за настоящего актёрская тысяча желторотых специалистов ни коим образом безлюдный вм была ослепляюще выказанною, безусловной, искренней. Суммарно трио кара-э их составе удался низкорослого полёта, одухотворённости абсолютный знак. В течение слое он все сердится разыщется заговорщики. Книги и журналы могут являться родными равным деликатными, кажась за иллюминаторы, инак чрез год показывать спину могут высказывать гнусности. Иногда эта как отрицательная приставка не- сродна приставкам без- и мало- реально обсуждают поднять кого на зубок-может быть. Подчас будут считать они запускают дрязг. Каста слушок имеет возможности построить полную долгая жизнь. На любых носителях аргументы их операции он все сердится многообразны.

  18. Stromectol says:

    Otis Media Not Responsive To Amoxicillin

  19. cialis show up on drug test

  20. Priligy says:

    Propecia Generic Fda

  21. Precios Cialis Y Viagra

  22. Urinary Tract Infection Amoxicillin

  23. AlfredHip says:

    sex games to do with your husband
    [url=”https://sexgamesx.net/?”]girl on girl sex while playing video games[/url]
    sex adult games

  24. Viagra And Cialis Samples From Pfizer

  25. Chrisneurn says:

    3d adult sex games
    [url=”https://sexygamess.com/?”]babysitter sex games[/url]
    schoolgirl sex games

  26. MichaelTophy says:

    free sex games for ipad
    [url=”https://winsexgames.com/?”]sex at the olympic games[/url]
    dare sex games ashley

  27. Ronaldstage says:

    free sex games no verification
    [url=”https://sex4games.com/?”]gay sex flash games[/url]
    free multiplayer sex games

  28. Davidbap says:

    star war sex games
    [url=”https://sexgameszone.com/?”]amateur sex games cum[/url]
    adult sex games sims

  29. DeweyNag says:

    college girls sex games
    [url=”https://sexygamess.com/?”]futa sex games[/url]
    sex games sites

  30. DavidMeess says:

    paid essay writing
    [url=”https://buy1essay.com/?”]persuasive essay writing[/url]
    legitimate essay writing service

  31. QuintonRed says:

    i can t write essays
    [url=”https://student-essay.com/?”]creative writing essays[/url]
    write my essay cheap

  32. Richardvitef says:

    essay writing help
    [url=”https://multiessay.com/?”]writing a good essay[/url]
    writing essays services

  33. viagra 100 says:

    Viagra Sin Receta En Farmacias Barcelona

  34. Clydeinjub says:

    writing literary analysis essay
    [url=”https://onlinecasinoad.com/?”]pay to write my essay[/url]
    help me write an essay

  35. Anthonyseart says:

    write opinion essay
    [url=”https://casinoonlinek.com/?”]writing a compare and contrast essay[/url]
    write and essay

  36. FrankSal says:

    write argumentative essay
    [url=”https://casinogamesmachines.com/?”]writing an analytical essay[/url]
    write a college essay

  37. Williamsow says:

    essay writing helper
    [url=”https://checkyouressay.com/?”]persuasive essay[/url]
    writing essays for money

  38. Henryslady says:

    spongebob essay
    [url=”https://essayprepworkshop.com/?”]how to write a profile essay[/url]
    career goals essay example

  39. ChriswoW says:

    j-law explains pay gap essay
    [url=”https://dollaressays.com/?”]best essay writing[/url]
    write good essay

  40. Walterrop says:

    what is a mla essay
    [url=”https://essaytodo.com/?”]student essay invisible ink[/url]
    write persuasive essay

  41. dyefume says:

    alquiler kamagra kamagra o viagra no prescription kamagra oral jelly usa

  42. prafefata says:

    long term effects of viagra viagra usa Spedizioni Cialis In Italia

  43. RoryArofs says:

    what is lasix for furosemide drug card Purchase Plavix

  44. Affelry says:

    prednisone 20 mg buy prednisone otc in what country Cialis Generic Overnight Shipping

  45. neentar says:

    Where To Buy Genuine Alli dapoxetine for premature priligy 60 mg

  46. cialis says:

    cheapest tadalafil cost cheap generic cialis for sale

  47. best vpn protocols
    [url=”https://addonsvpn.com”]vpn for windows free[/url]
    how to get vpn free

  48. tadalafil price walmart generic cialis online fast shipping

  49. gay chat ohio
    [url=”https://bjsgaychatroom.info”]gay college chat rooms no cam needed[/url]
    hiv gay chat san diego

  50. vpn free u says:

    how to set up vpn
    [url=”https://choosevpn.net”]best vpn uk[/url]
    avast secureline vpn review

  51. critical thinking and problem solving examples
    [url=”https://criticalthinking2020.net”]critical thinking activities[/url]
    critical thinking images

  52. critical thinking vs creative thinking
    [url=”https://criticalthinkingbasics.com”]component of critical thinking[/url]
    critical thinking gif

  53. what does critical thinking mean
    [url=”https://criticalthinkinginstitute.com”]critical thinking quiz[/url]
    critical thinking games

  54. cialis pills says:

    cialis tadalafil generic cialis online fast shipping

  55. anolymn says:

    Will Clomid Help Deca Dick [url=http://www.alevitrasp.com]farmacie a san marino levitra bayer[/url]

  56. spongebob writing essay
    [url=”https://essayscratch.com”]reflection essay[/url]
    how to begin an essay

  57. spongebob the essay
    [url=”https://essaysitesreviews.com”]how to write a good essay for college[/url]
    what is a good sat essay score

  58. gunguch says:

    Tzykpr prone Lying on the belly face down. prednisolone and alcohol Amoxicillin Ear Drops For Adults Kgdwon

  59. boomerang gay chat
    [url=”https://gay-buddies.com”]gay men webcam chat rooms[/url]
    gay video chat apps

Leave a Reply