Blóm: Bikar og króna

Skrifað um January 6, 2013 · in Almennt · 320 Comments

Myndin sýnir helztu hluta í blómi. Teikn. ÁHB.

Myndin sýnir helztu hluta í blómi. Teikn. ÁHB.

Blóm: Bikar og króna
Blóm er sproti eða sprotaendi, sem gegnir því hlutverki að sjá um kynæxlun í blómplötum. Blóm eru til af ótal stærðum og gerðum. Hér verður aðeins fjallað um grundvallargerð fullkomins blóms; annars vegar bikar og krónu og hins vegar fræfla og frævur (sjá síðar).

Stöngullinn, sem blómið stendur á, nefnist blómleggur, og efsti hluti hans er blómbotn. Á blómlegg, undir blómbotni, eru oft lítil blöð, svonefnd háblöð; yfirleitt eru þau tvö á tvíkímblöðungum og jafnan eitt (stöku sinnum fleiri) á einkímblöðungum.

Á blómbotni í fullkomnu blómi sitja fjórar hvirfingar eða kransar af blómblöðum: Yzti kransinn er bikar eða bikarblöð; þá kemur króna eða krónublöð; síðan frjóblöð, sem verða að fræflum; og innst sitja eitt eða fleiri fræblöð, sem mynda frævuna. – Frjóblöð og fræblöð kallast einu nafni æxlunarblöð, en bikar og króna nefnast einu nafni blómhlíf eða blómhlífarblöð. Fyrir kemur, að ógerlegt er að greina á milli bikar- og krónublaða og kallast þá blómhlíf (á erlendum málum tepal).

Bikar (calyx, ft. calices) er gerður úr bikarblöðum (sepala), sem eru oftast græn en á stundum með öðrum lit. Þau eru oftast nokkuð þykk, breiðust við grunninn og á stundum hærð. Á sumum plöntum, t.d. melasól, falla þau af við þroskun blóms; á körfublómum eru þau lítt þroskuð, stöku sinnum með himnukraga, en oftast ummynduð í hárkennda flipa, sem verða að svifkransi á aldininu. Skipan bikarblaða á blómbotn getur verið mismunandi (sjá síðar). Á mörgum tegundum eru bikarblöð samvaxin neðst og er bikarinn þá sagður samblaða; ef þau eru laus hvert frá öðru, er bikar lausblaða. Á blákollu og blóðbergi er samblaða bikar með mistenntar efri og neðri vör (varabikar). Undir bikarblöðum, eða á milli þeirra, eru á stundum litlir blaðflipar, sem nefnast utanbikar. Meginhlutverk bikars er að vernda blómknappinn og styðja við krónublöðin. Á einstaka tegund vernda þau líka aldin og fræ, og þess eru dæmi að þau taka að vaxa eftir að blómgun er lokið.

Krónan (corolla) er úr krónublöðum (petala), sem jafnan eru þunn og slétt og skarta oft skærum lit; þau mjókka oft niður við grunn, sem nefnist nögl. Í lausblaða krónu eru krónublöð laus hvert frá öðru (og blómið lauskrýnt), en séu þau samvaxin er krónan sögð samblaða (og blómið heilkrýnt). Á samblaða krónu heitir neðsti hluti pípa en efri hlutinn kragi; þar sem pípa og kragi mætast heitir gin. Í gininu eru oft vörtur eða flögur (ginvörtur eða ginleppar (öðru nafni hjákróna)). Krónublöðin eru sjaldnast alveg samvaxin uppúr. Séu skerðingarnar grunnar er krónan tennt, nái þær 1/3-1/2 niður er hún sepótt, þá flipótt og nái skerðingar nær alveg niður er krónan skipt.

Samblaða krónur eru með ýmsu móti og lögun mismunandi. Þær eru ýmist reglulegar eða óreglulegar.

Regluleg blóm geta verið kúlulaga, trektlaga, pípulaga (pípukróna) og bjöllulaga.

Regluleg, samblaða blóm. Teikn. ÁHB

Regluleg, samblaða blóm. Teikn. ÁHB

Óregluleg blóm eru annaðhvort varakróna eða tungukróna (tungulaga). Varakróna er klofin ofan í tvennt þannig, að tvö blöð verða í öðrum hlutanum en þrjú í hinum; efri vörin veit upp en neðri vörin niður. Á tungukrónu er kraginn samvaxinn í eina blöðku, sem beinist út til hliðar.

Óregluleg, samblaða blóm. Teikn. ÁHB

Óregluleg, samblaða blóm. Teikn. ÁHB

Blómasafi (nektar, oft ranglega nefndur hunang) myndast í sérstökum kirtlum í krónublöðum; þá myndast í þeim oft ilmstekar olíur. Þessi vökvi safnast oft í lítinn poka, sem gengur niður úr krónublöðum og nefnist spori. Blómsafi og olíur geta einnig myndast í bikarblöðum og spori neðan úr þeim.

Blóm: Fræflar og frævur (sjá síðar)

ÁHB / 6.1. 2013

Leitarorð:

320 Responses to “Blóm: Bikar og króna”
  1. DwhgShofs says:

    order cialis 20 online cialis uses

  2. ShwvWalk says:

    ivermectin for humans walmart ivermectin dosage cats

  3. Ahebfraks says:

    cheapest online viagra uk viagra buy

  4. Ahebfraks says:

    how can i get a prescription for viagra viagra tablets price in uk

  5. HrhsPlaby says:

    does ivermectin kill roundworms ivermectin covid

  6. SfhkWalk says:

    price of levitra at cvs levitra 10 mg

  7. Cebbroady says:

    target pharmacy store hours rx solution pharmacy

  8. Cebbroady says:

    how to dispose of prescription drugs cvs pharmacy in canada for viagra

  9. cialis manufactured in canada cialis cheap

  10. RwhvShofs says:

    no prescription needed canadian pharmacy pharmacy online free shipping

  11. cialis without a doctor prescription usa cialis testimonials

  12. RwhvShofs says:

    canadian pharmacy phentermine 37.5 my canadian pharmacy rx

  13. Khwkeype says:

    viagra 25mg price in india viagra online usa

  14. I don’t know who is the admin but congratulations came after 3 hours my follower

  15. Anriifraks says:

    levitra patient assistance program levitra 10 mg cost

  16. FgwvSaurb says:

    buying prescription drugs online canadian pharmacies meds online

  17. Dnwnwoxia says:

    generic cialis without prescription cost of cialis for daily use

  18. DwhgShofs says:

    cialis with dapoxetine review cialis lilly australia

  19. RwhvShofs says:

    online pharmacy without prescription pharmacy mall online

  20. Cebbroady says:

    schnucks pharmacy buttler hill rd store hours indian trail pharmacy

  21. Khwkeype says:

    online pharmacy generic viagra viagra soft tabs

  22. HnnrPlaby says:

    viagra australia over the counter cheap over the counter viagra

  23. Cebbroady says:

    cheapest pharmacy for prescription drugs kroger online pharmacy

  24. SnrnWalk says:

    how to make a thesis statement for a personal essay thesis for profile essay

  25. HmehPlaby says:

    essay on newspaper in urdu language hsbc essay papers

  26. HmehPlaby says:

    essay on importance of newspaper in 150 words research paper essay example apa

  27. HmehPlaby says:

    short essay on importance of reading newspaper free essay paper checker

  28. Drnnwoxia says:

    persuasive essay violent video games ap essay prompts frankenstein

  29. HmehPlaby says:

    gambling addiction essay research paper false advertising essay papers

  30. Cbsbroady says:

    help writing thesis statement research paper research paper thesis statement example

  31. Cbsbroady says:

    thesis statement examples for persuasive essays phd thesis plan sample

  32. DhexShofs says:

    thesis on performance enhancing drugs in sports university of iowa honors thesis requirements

  33. SnrnWalk says:

    argument essay thesis statement examples example of argumentative essay thesis

  34. Drnnwoxia says:

    essay beasiswa luar negeri dui court essay

  35. SnrnWalk says:

    postpartum depression essay thesis anorexia essay thesis

  36. SnrnWalk says:

    how to make a good thesis for a comparison essay thesis analytical essay

  37. FnrhSaurb says:

    cost accounting term paper topics term paper on substance abuse

  38. SnrnWalk says:

    example of essay with thesis statement analysis essay thesis statement

  39. HmehPlaby says:

    comparing newspaper articles essay netflix essay papers

  40. HmehPlaby says:

    research paper vs expository essay crystal meth essay paper

  41. Drnnwoxia says:

    essay friend in need is a friend indeed law essay example nz

  42. DhexShofs says:

    thesis qualitative data analysis psu thesis template

  43. RjrcShofs says:

    halimbawa ng topic sa term paper nu bd term paper

  44. SnrnWalk says:

    ap synthesis essay example 9 synthesis essay

  45. Drnnwoxia says:

    dna replication essay questions and answers essay on nuclear power is boon or bane

  46. prafefata says:

    Viagra Express Shipping In New Jersey watermelon rind like viagra Como Conseguir Viagra Por Internet

  47. Absomma says:

    what is professional cialis buy cialis online no prescription cialis every other day

  48. RoryArofs says:

    Keflex By Vbulletin what furosemide furosemide mexico

  49. Affelry says:

    Levitra Orosolubile Vendita buy prednisone 10mg online Propecia Perilla

  50. neentar says:

    Safe Online Places To Buy Cialis priligy price priligy walgreens

  51. What’s up, its pleasant post about media print, we all know media
    is a impressive source of facts.

Leave a Reply