Hypogymnea tubulosa – pípuþemba

Skrifað um March 15, 2013 · in Gróður · 13 Comments

Þalbleðlar eru útblásnir. Ljósm. ÁHB.

Þalbleðlar eru útblásnir. Ljósm. ÁHB.

Hinn 9. marz s.l. var eg sem oft áður á gangi í Vatnshlíð á Bleiksteinshálsi ofan við Hvaleyrarvatn í gróðurreit fjölskyldunnar (reitur: 355-395). Þá rak eg augun í nokkuð sérkennilega fléttu, sem óx á birkikjarri. Eg hef oft gengið þarna um áður, en nú er allt ólaufgað, svo að maður sér betur en ella ásætur, en svo nefnast lífverur, sem lifa fastar á öðrum án þess að draga til sín næringu úr þeim.

Þegar heim var komið, var seilzt í handbækur um fléttur. Þar hafa mér einkum tvær verið notadrýgstar: Lavflora – Norske busk- og bladlav – eftir Hildur Krog, Haavard Østhagen og Thor Tønsberg, Oslo 1994, og Lavar – En fälthandbok – eftir fyrrum kennara minn og góðan vin Roland Moberg og Ingmar Holmåsen, Stockholm 1982.

Hypogymnea tubulosa vex sem ásæta á birkigreinum. Ljósm. ÁHB.

Hypogymnea tubulosa vex sem ásæta á birkigreinum. Ljósm. ÁHB.


Greining á fléttunni var tiltölulega auðveld, að vísu með hjálp mynda. Hér reyndist vera Hypogymnea tubulosa (Schaerer) Havaas, sem er nefnd pípuþemba á íslenzku.

Eftir því sem segir á floraislands.is er pípuþemba fremur sjaldséð, nema í sumum skógum á Austurlandi. Annars staðar hefur hún eingöngu fundizt sem slæðingur á innfluttum viði, meðal annars einu sinni á fisktrönum hér á Selási (munnl. heimild: Hörður Kristinsson).

Hypogymnea tubulosa er ein fjögurra tegunda þessarar ættkvíslar, sem vaxa hér á landi. Annars staðar á Norðurlöndum eru tegundirnar sex. Allar eru hinar íslenzku fremur eða mjög sjaldgæfar og vaxa einkum á Austurlandi og Norðurlandi.

Þal tegundarinnar er blaðkennt og hið stærsta er rétt rúmir 3 cm að þvermáli, og situr fast á mjóum birkigreinum. Efra borð þals er grátt eða hvítleitt en hið neðra svart; þalbleðlar, 1-3 mm á breidd, eru holir að innan og útbelgdir; nafnið pípuþemba er af því komið. Á endum þalbleðla er barklagið rofið og þar má sjá hraufukorn (soredium). En hraufukorn eru þörungar (eða blágerlar) umvafðir sveppþráðum, sem stuðla að dreifingu fléttunnar (kynlaus æxlun). Hraufukornin hér eru kúlulaga. Askhirzlur á þessari fléttu munu vera mjög sjaldséðar og á þalinu eru hvorki þalbleðlar (lobule) né snepar (isidium).

Hypogymnea tubulosa er tiltölulega auðþekkt. Ljósm. ÁHB.

Hypogymnea tubulosa er tiltölulega auðþekkt. Ljósm. ÁHB.


Þeir, sem eru á gangi í birkikjarri hér í nágrenni bæjarins, ættu að hafa augun hjá sér og líta eftir þessari fléttu. Sennilegt er, að hún leynist víðar, meðal annars á Heiðmörk.

ÁHB / 15.3. 2013

P.s. Eg leyfi mér að birta pistla um sveppi og fléttur undir gróður-dálkinum, enda munu þeir verða tiltölulega fáir, þar sem eg er enginn sérfræðingur í þeim lífverum. S.s.

 

Leitarorð:

13 Responses to “Hypogymnea tubulosa – pípuþemba”
  1. Miaewr says:

    prednisone canada prices – iv prednisone prednisone 7.5 mg daily

  2. Vuzlhp says:

    modafinil 100 mg – modafinil and alcohol provigil a narcotic

  3. Tthzwt says:

    purchase accutane with paypal – where to get accutane cheap where can i get accutane

  4. Earqbw says:

    avatar de price of amoxicillin without insurance – avatar de price of amoxicillin without insurance generic amoxil 250mg

  5. Eifide says:

    generic ivermectin online – ivermectin online ivermectin tablets for humans

  6. Xayojs says:

    where to buy generic cialis online canada – real cialis prices best online pharmacy no prescription

  7. Wpgpbf says:

    order stromectol – stromectol buy ivermectin 50

  8. Cpchka says:

    cheap viagra india online – viagra generic soft tab viagra price in mexico

  9. Svfzlj says:

    tadalafil purchase – tadalafil soft tabs average cost of 10mg cialis

  10. Ilxhlc says:

    ivermectin cream – topical ivermectin cost stromectol tablets for humans for sale

  11. Pmptso says:

    how to get prednisone prescription – prednisone 80 mg tablet how to get prednisone prescription

  12. Xaejce says:

    order modafinil online – modafinil reviews modafinil 100mg

  13. Zamxyo says:

    zithromax 100mg online – zithromax 250mg online low cost zithromax

Leave a Reply