Þefjurtir – Descurainia

Skrifað um August 31, 2016 · in Flóra · 68 Comments

Descurainia_a

Þefjurtir – Descurainia Webb & Berthel. – er ættkvísl innan krossblómaættar (Brassicaceae, syn. Crusiferae). Flestar tegundir eru einærar en þó eru nokkrar ýmist tví- eða fjölærar. Stöngull er uppréttur, greinóttur og oft hárlaus ofan til. Blöð eru bæði í stofnhvirfingu og á stöngli, þau eru fjöðruð, ýmist stilkuð eða stilklaus; blöð í stofnhvirfingu visna oft, þegar plantan blómgast.

Blómskipun er klasi, sem á stundum lengist verulega við þroskun blóma. Bikarblöð eru upprétt eða útstæð, egglaga til striklaga. Krónublöð ýmist styttri eða lengri en bikarblöð, egglaga til lensulaga, gul. Sex fræflar. Skálpar aflangir, skilrúm þunnt eða ekkert.

Ættkvíslarnafnið Descurainia er til heiðurs frönskum apótekara, François Descourain (1658-1740).

Það eru um 45 tegundir innan kvíslar, dreifðar um nær allan heim, einkum þó í tempruðu beltunum. Tvær tegundir hafa verið skráðar sem slæðingar hér á landi; annars vegar þefjurt, sem er orðinn rótfastur slæðingur, og hins vegar gráþefjurt, sem aðeins hefur verið skráð einu sinni á Akureyri. Í greiningarlykli hér að neðan er lýst, hvernig þessar tvær tegundir eru aðgreindar, en er ekki fjallað nánar um hina síðar nefndu, Descurainia incana (Bernh. ex Fisch. & C.A.Mey.) Dorn – gráþefjurt.

 

Greiningarlykill að tveimur tegundum slæðinga í Descurainia-ættkvísl:

1 Skálpar liggja þétt upp að stöngli …………. gráþefjurt (D. incana)
1 Skálpar standa út frá stöngli ……………… þefjurt (D. sophia)

,

 

Þefjurt – Descurainia sophia (L.) Webb ex Prantl

Plantan er einær, grágræn jurt. Stöngull er uppréttur og greinóttur ofantil. Tví- til þrífjöðruð blöð, blöð í stofnhvirfingu á stuttum stilk, smáblöð striklaga eða aflöng (10×2 mm), heilrend. Stöngulblöð stilklaus eða á stuttum stilk; blöð smærri eftir því sem ofar dregur. Neðri blöð oft stjarnhærð.
Blóm eru lítil og sitja í klasa á blómskipunarlegg, sem tekur oft að vaxa um svipað leyti og blóm þroskast. Bikarblöð eru upprétt eða útstæð, gulleit, hárlaus eða lítillega hærð, 1,8-2,8 mm á lengd og álíka löng og ljósgul krónublöð, stærð þeirra 2-3 x 0,4-0,6 mm. Skálpar eru sívalir með mörgum fræjum, þráðmjóir, um 1 mm að þvermáli og 3 cm á lengd, útstæðir. Hver planta getur myndað um 6000 fræ. Fræ er hliðflatt og egglaga með dæld á enda; eftir endilöngu fræi liggur upphækkaður hryggur; litur er gulbrúnn og glansandi, stærð 0,7-1,3 × 0,3-0,6 mm.

 

Viðurnafnið sophia kemur úr grísku og merkir vísdómur, þekking. Fyrrum var þefjurt talin stöðva blæðingar og hún var því notuð við skurðaðgerðir og fékk af því nafnið Sophia chirurgorum, vísdómur bartskerans, en í þá tíð fóru saman störf bartskera og skurðlækna. Í dönsku þekkist enn nafn á tegundinni, sem á rætur að rekja til þessarar notkunar, Barberforstand. Plantan var því ræktuð um tíma og hún þótti nothæf til ýmissa annarra hluta, meðal annars í sópa, Þá var talið, að hún eyddi njálgi í börnum, en nú er litið á hana sem óæskilega. Annars staðar á Norðurlöndum óx þefjurt oft á torfþökum en í seinni tíð er mesta útbreiðsla hennar meðfram járnbrautarteinum og í jaðri á ökrum.

Þefjurt er nitursækin jurt og þrífst ekki í skugga. Getur þó tórt lengi í sendinni jörð en verður varla stórvaxin þar. Fræ spíra bezt eftir að hafa legið lengi í jörð.

Ekki er vitað nákvæmlega, hvenær þefjurt barst hingað til lands sem slæðingur. Hún er allvíða á Suðvesturlandi, Miðnorðurlandi og á nokkrum stöðum á Austurlandi.
Blómgast í júni og allt fram í miðjan ágúst-mánuð. Verður allt að 60 cm á hæð.

Skálpar eru þráðmjóir og allnokkuð útstæðir. Ljósm. ÁHB.

Skálpar eru þráðmjóir og allnokkuð útstæðir. Ljósm. ÁHB.

Samnefni: Sisymbrium sophia L., S. parviflorum Lamarck; Hesperis sophia (L.) Kuntze; Sophia parviflora (Lamarck) Standley

 

 

Nöfn á erlendum málum:
Enska: flixweed, herb-Sophia, tansy mustard
Danska: Finbladet Vejsennep, Barberforstand
Norska: hundesennep
Sænska: stillfrö, dillsenap
Finnska: litutilli
Þýzka: Besenrauke, Sophienkraut
Franska: sisymbre sagesse, descurainie sagesse

 

 

ÁHB / 31. ágúst 2016

Leitarorð:

68 Responses to “Þefjurtir – Descurainia”
  1. Ovwrju says:

    modafinil buy – gmrprovigi provigil 100mg

  2. Zdfwcq says:

    where to buy accutane online – accutane medicine buy buy accutane from canada

  3. Tsexnr says:

    buy amoxicillina noscript canada – buy amoxicilina 500 mg amoxicillin price without insurance walmart

  4. Hlsmfk says:

    vardenafil prices – vardenafil online india order levitra

  5. Lgpoxc says:

    cost of ivermectin 1% cream – ivermectin where to buy ivermectin brand

  6. Xwbjvv says:

    global pharmacy – 20 mg cialis online tadalafil us

  7. Olafgo says:

    stromectol over the counter – stromectol price us how to buy stromectol

  8. Lemtlm says:

    lyrica 75 mg cost – canadian pharmacy phentermine cialis online pharmacy

  9. Hxqftr says:

    no preion needed canadian pharmacy – cialis 5mg price australia cialis from canada pharmacy

  10. Thbrny says:

    ivermectin oral – ivermectin 4000 generic stromectol online

  11. Acdgks says:

    prednisone 20mg online pharmacy – prednisone without prescription 20 mg prednisone generic

  12. Tmbtoq says:

    modafinil alternatives – order provigil modafinil moa

  13. Endhxo says:

    buy zithromax 250mg – side effects of azithromycin azithromycin online

  14. Gvzhsq says:

    viagra in canada for sale – female viagra uk pharmacy sildenafil 200mg price

  15. Cgpqfk says:

    online pharmacy worldwide shipping – canadian online pharmacy cialis canadian pharmacy cialis prices

  16. Aelfgt says:

    stromectol coronavirus – stromectol 3mg tablets buy oral ivermectin

  17. Hmcdkc says:

    online casinos usa – playcasigam.com empire casino online

  18. Qpaurr says:

    ed pills walmart – home remedies for ed erectile dysfunction over the counter ed pills

  19. Bgypbu says:

    prednisone 20mg price – prednisone 10mg for sale buy prednisone online without a prescription

  20. Wbnbso says:

    viagra canada otc – purchase viagra from canada viagra 50 mg for sale

  21. Inhkha says:

    cheap cialis canada online – Price cialis cialis low price

  22. Gezgbz says:

    stromectol coronavirus – stromectol uk stromectol 12mg online

  23. Bqyajf says:

    sexual dysfunction – best ed drugs erectile dysfunction causes

  24. Sgfglz says:

    albuterol without prescription – ventolin price in india ventolin price in india

  25. Pgizua says:

    generic cytotec over the counter – buy cytotec in singapore buy cytotec usa

  26. Uqxyyg says:

    neurontin tablets 300 mg – buy neurontin 100 mg canada synthroid 0.025 mg

  27. Dwghww says:

    can i buy viagra in canada – viagra online no script

  28. Ptaixu says:

    generic tadalafil without prescription – tadalafil buy online india

  29. Bfdsed says:

    online apotheke vardenafil rezeptfrei – low cost generic vardenafil vardenafil 10 mg

  30. Vqrrsn says:

    ivermectin over the counter canada – ivermectin buy ivermectin lotion price

  31. Ulyaot says:

    prednisone brand name – prednipill.com prednisone 54092

  32. Ujwbnb says:

    medrol costs – medrol 32 mg cost lyrica 25 mg cost

  33. Viagra says:

    Buy Generic Viagra Online Uk

  34. Qlrrbc says:

    academicwriting – essay writers online buy nothing day essay

  35. LesterTer says:

    buy ed drugs online buy prescription drugs online legally – erectile dysfunction medications

  36. furosemide 20 mg tablet buy online furosemide online IteLi Tenny

  37. Fzkwct says:

    cialis best price uk – Free cialis legitimate mexican pharmacy online

  38. furosemide without prescription furosemide online IteLi Tenny

  39. effenny says:

    http://buystromectolon.com/ – buy ivermectin stromectol

  40. Sldthg says:

    stromectol for sale online – ivermectin medication ivermectin 6mg

  41. Kiciary says:

    uk medicines information ivermectin tablette ivermectin pills for humans generic ivermectin where to buy ivermectin

  42. Cpzijs says:

    prednisone for tinnitus – prednisone cream prednisone 2.5 mg tab

  43. Priligy says:

    Overnight Viagra

  44. Bkowki says:

    cost of ventolin in usa – ventolin pills ventolin price

  45. mokdiedo says:

    ?efjurtir – Descurainia azithromycin how long for azithromycin to take effect azithromycin 500 mg zithromax

  46. Abnobe says:

    ?efjurtir – Descurainia side effects for ivermectin buy ivermectin liquid can you buy ivermetin at the counter ivermectin gel

  47. Pjmjjd says:

    cytotec 600 mcg – cytotec pills for abortion buy cytotec mexico

  48. Jamesawask says:

    drugs prices canadian drugstore online – best pharmacy online

  49. Dvmyqe says:

    doxycycline 40 mg india – 325443009 prednisolone prednisolone cost

  50. flourn says:

    where to buy ivermectin can humans take ivermectin paste

  51. Wfcdvc says:

    stromectol ivermectin buy – stromectol price us ivermectin buy uk

  52. SMOONREST says:

    https://buyplaquenilcv.com/ – hydroxychloroquine order online

Leave a Reply