Hrapalleg Íslandskort – Ferðakort Landmælinga Íslands

Skrifað um July 15, 2012 · in Almennt · 236 Comments

Hrapalleg Íslandskort
Ferðakort 1 til 3, mælikvarði 1:250?000. – Ferðakort Landmælinga Íslands
Útgefandi er Landmælingar Íslands. Reykjavík 2002/3. – Ritdómur, Morgunblaðið 1. ágúst 2003:25. (Andsvar 2. ág.; Leiðrétting við umsögn um kort stuttu síðar.)

Útgefandi er Landmælingar Íslands. – Reykjavík 2002/03.
Nýútkomin ferðakort Landmælinga Íslands eru um margt frábrugðin hinum eldri kortum, dönsku herforingjaráðskortunum, sem flestir kannast við, í mælikvarðanum 1:250?000. Án efa eru þetta þau kort, sem flestir nota á ferðum sínum um landið og einnig til þess að átta sig á höfuðdráttum landsins. Fyrst er til að taka, að blöðin eru nú þrjú í stað níu áður. Að sumu leyti er hagræði af þessari stærð, því að kortin eru haganlega brotin. Á hinn bóginn eru þau oft óþægilega stór, ef breiða þarf úr þeim (86×135 cm) og samanbrotin að fullu fara þau heldur illa.

Pappírinn í kortunum er vel valinn og virðist þola talsvert hnjask. Gerð leturs og stærð eru sömuleiðis vel valin, svo að kortin eru mun læsilegri en hin gömlu.Mörgum kemur sjálfsagt spánskt fyrir sjónir, að engar sýslur eru skráðar á kortin. Ástæðan er sú, að þær eru ekki til samkvæmt bókstaf laganna. Hins vegar eru umdæmismörk sýslumanna færð á kortin og sums staðar falla þau að mörkum gömlu sýslnanna en annars staðar ekki. Hreppamörk eru löngu dottin upp fyrir en hvergi er að finna skil á milli sveitarfélaga og hin nýju nöfn eins og Árborg og Fjarðabyggð eru ekki tekin með, að því er þó bættur skaðinn. Gömlum og gildum nöfnum yfir stærri svæði er þó víða haldið, eins og Staðarsveit, Flói, Mýrar, Landsveit og Kelduhverfi, en engar línur dregnar, sem sýna víðáttu þeirra; en Holt og Tungusveit eru ekki merkt, svo að dæmi sé tekið. Þarna á milli er víða mikið ósamræmi í stærð leturs.

Að sjálfsögðu eru hæðarlínur á kortunum, en það hefur gleymzt að geta um hver hæðin er á milli lína. Verra er, að hvergi eru hæðartölur við línur, svo að það getur verið tafsamt að komast að réttri hæð. Öllu verra er þó, að hæðarlínum á jöklum er sleppt. Slíkt má ekki koma fyrir og verður að laga það hið snarasta. Margar hæðartölur á fjöllum eru aðrar en á eldri kortum og má því ætla, að þessar séu réttar. Árni Hjartarson sýndi fram á það hér í blaðinu fyrir skömmu, að hæð Heklu er röng og leikur grunur á, að það eigi við um fleiri fjöll (t.d. Snæfell, Hengil og Eyjafjallajökul), þó að ekki sé auðvelt að sannreyna það. Einkennilegt er, að búið er að þurrka út hæðartölur á mjög áberandi kennileitum eins og Krakatindi, og Grettishæð á Stórasandi er ekki einu sinni merkt lengur. Á eldri kortum er tiltekin hæð vatna yfir sjó, en hér er þessum mjög svo nauðsynlegu tölum sleppt, þó að skýringar við kortin sýni annað. Það þarf ekki að lýsa því, hve bagalegt það er.
Ár og lækir eru teiknuð með bláum línum og eru því nokkuð greinileg á kortinu. Þó eru sumar ár slitnar í sundur (t.d. Háumýrakvísl og Grjótá undir Búrfellshálsi) en um aðrar hefur ekki verið kunnugt áður, eins og allar lækjarsprænurnar, sem sýndar eru á Heiðinni hárri. Þar sem ár falla um sanda eða aura eru oft aðeins útlínur látnar duga, svo að árnar líta út sem stórfljót, stöðuvötn eða jafnvel firðir. Þannig má ætla, að fjörður gangi norð-austur úr Hvítárvatni, þar sem Fróðá rennur í það og ókunnugir kunna að halda, að Skyndidalsá í Lóni sé allt að því skipgeng og að stöðuvötn séu í Múlakvísl og Klifanda. Þá eru upptök Jökulsár á Fjöllum teiknuð þannig, að þau líkjast uppistöðulónum. Mesta furðu vekja þó vötnin stóru í Eldhrauni austur af Árkvíslum (eða Djúpabresti). Þeim hafa þó engin nöfn verið gefin.

Svo aftur sé vikið að gömlu kortunum, þá voru mýrar, hagar, engi og skógar merkt með grænum lit, auk smærri tákna. Nú eru aðeins skógar (kjarr) og ræktað land merkt grænum lit en flóar og fen með litlum bláum, ógreinilegum táknum. Þessar merkingar eru með slíkum eindæmum, að það hálfa væri nóg. Ljósvatnsskarð er eitt akurlendi fjalla á milli samkvæmt kortinu, enginn túnbleðill við Þórðarstaði en hins vegar víðlent ræktað land í Fnjóskadal frá Steinkirkju suður fyrir eyðibýlið Grjótárgerði. Það eru og nokkur tíðindi, að Vaglaskógur (eða Hálsskógur), vöxtulegasti birkiskógur landsins, er með öllu horfinn af korti. Þá eru hvorki flóar né fen í Þjórsárverum, Hvítárnesi eða Miklumýrum og engin mýrarblettur lengur til í Guðlaugstungum. Þannig mætti lengi telja og er með ólíkindum hvað merkingar eru ónákvæmar.
Þá er komið að örnefnum. Ef allt yrði talið, sem fundizt hefur við fremur litla leit, yrði sá bálkur ærið langur. Hér eru því ekki tök á að birta nema fáein dæmi til glöggvunar. Ekki eru öll örnefni rétt, Vondubjallar á Rangárvöllum kallast Rauðubjallar og Biskupstunga á Auðkúluheiði er nefnd Biskupstungur. Sumir bæir eru á röngum stað; Heiðarbrún í Holtum er úti í miðri Ytri-Rangá en eyðibýlið Sandar í Leiðvallarhreppi er sýnt á bakka Kúðafljóts en ekki á eyju í miðri á.

Sömu sögu er að segja um Belgsá í Fnjóskadal, sem er sett við Selgil vestan Fnjóskár á korti nr. 2 en er með réttu austan árinnar. Fyrir kemur að merkingar bæja séu rangar. Í Aðaldælahreppi er nöfum á Brúnahlíð og Klambraseli víxlað og Víkingavatn II er nefnt Kílakot, en það er eyðibýli sunnan við vatnið og ekki merkt. Bærinn Fjall í Seyluhreppi er ómerktur og Íbishóll þar skammt frá er þurrkaður út, þó að þar sé búið. Þá hafa nöfn á mörgum gömlum eyðibýlum, sem mörgum leikur forvitni á að vita hvar eru, verið afmáð. Nú sjást engir Hólar lengur í Biskupstungum og niðjar kenndar til Víkingslækjar finna ekki lengur ættaróðalið á korti. Ótal önnur dæmi mætti nefna. Það eru ekki aðeins bæjarnöfnum, sem hefur skolað til, Arnaneslón er sett við Bakkaþúfutjarnir og gleymzt hefur að teikna Úlfsvatn á Arnavatnsheiði, og af ómerktum, stórum vötnum má nefna Skjálftavatn og Svínafellsvatn í Nesjahreppi. Þá er mörgum þekktum örnefnum sleppt.
Gránunes á Kili, Paradís á Skógarströnd, Útfall og Grasver í Fögrufjöllum, svo að fátt eitt sé nefnt, eru ekki lengur auðkennd, en hins vegar er nýnefnið Lónsöræfi sett á kort. Þau hétu áður Stafafellsfjöll og dugði það nafn þangað til kaupstaðabúar fóru að spranga þar um. Á kortunum er hitt líka til, að nöfnin standa en tákn um fyrirbærin eru horfin. Þannig eru tákn um jarðföllin í Urðarhálsi og Stóra- og Litla-Víti í Þeistareykjabungu ekki sýnd.

Þó að hér hafi verið fjallað um nöfn, má líka geta þess, að víða eru áberandi eyður í kortunum. Sem dæmi má nefna, að á leiðinni á milli Selvogs og Þorlákshafnar er ekki eitt einasta staðarnafn, þó að af nokkru sé að taka (t.d. Bjarnavík, Viðarhellir, Háaleiti og Básar). Úr þessu verður ef til vill bætt, þegar Suðurstrandarvegur kemur.
Ekki skal fjallað hér um akvegi, en þar gætir oft mikillar ónákvæmni.
Engum skal ráðlagt að treysta þessum merkingum. Samkvæmt korti er akfær leið fram Kjálka alla leið að Ábæ; brúarsmíðin þar hefur því ekki farið hátt og er síðast fréttist lá leið fram Fnjóskadal ofan bæjar við Þórðarstaði en ekki fram bakkann eins og sýnt er. Að síðustu má geta sér þess til, að jökulskerin, sem táknuð eru við Grímsvötn hafi á loftmyndum aðeins verið gjóskuflekkir, sem hafa glapið kortagerðarmönnum sýn.

Skal nú lokið athugasemdum, þó að af nógu sé enn að taka. Við lestur kortanna fer ekki hjá því, að hugurinn leiti aftur til Eggerts og Bjarna, Sveins Pálssonar og Björns Gunnlaugssonar, sem lögðu á sig ómælt erfiði til að grafast fyrir um hæð fjalla, svo að sem minnstu skakkaði. Um langan aldur stóðum við í þakkarskuld við erlenda kortagerðarmenn, meðal annars Frisak, Scheel og Koch og síðan hóp erlendra manna, einkum danskra, sem unnu stórkostleg afrek. Flest af því, sem þeir unnu, var gert af slíkri nákvæmni við hinar erfiðustu aðstæður, að ekki hefur þurft að bæta um síðar.

Kortagerðamenn nú á dögum vinna við allt aðrar aðstæður en áður og þurfa ekki að vaða eina einustu lækjarsprænu. Nútíma tölvutækni og dýrustu tæki standa þeim til boða. Árangurinn er því miður ekki að sama skapi góður og þessi nýja útgáfa er, frómt frá sagt, afspyrnu léleg, frá sjónarhóli þess leikmanns í þessum fræðum, sem hér heldur á penna.
Nauðsynlegt er að fá ítarlegar skýringar á því, hvers vegna svona óhöndullega hefur til tekizt, því að útgáfa landakorta er ábyrgðarmikið starf. Kortaútgáfa er hvoru tveggja í senn menningarlegt og vísindalegt viðfangsefni, sem krefst þess að viðhöfð séu hin vönduðustu vinnubrögð.
Landmælingar Íslands, sem notið hafa mikls trausts til þessa, geta ekki vikið sér undan því að útskýra þessi flausturslegu vinnubrögð.

Ágúst H. Bjarnason

Leitarorð:

236 Responses to “Hrapalleg Íslandskort – Ferðakort Landmælinga Íslands”
  1. A Really Excellent Application Good luck

  2. FnmkSaurb says:

    can you buy ivermectin over the counter ivermectin for guinea pig

  3. DmsShofs says:

    buy drugs in canada Biltricide

  4. levitra 20mg reviews

  5. Propecia Liver Damage Herbal

  6. Propecia says:

    Cephalexin Caps

  7. RumbShofs says:

    costco pharmacy online refill Medex

  8. Cahuroady says:

    cialis dosage when to take cialis dapoxetine

  9. cialis online online a href

  10. viagra generico para que serve

  11. FsjkSaurb says:

    what would happen if a girl took viagra discount generic viagra

  12. JefferyJek says:

    cheap zithromax pills zithromax

  13. Priligy says:

    Amoxicilline Gonorrhee

  14. Dwaynestert says:

    cialis brand name without prescription canada customs and cialis

  15. Kmsgkeype says:

    viagra from canadian pharmacy reviews discount drugs online pharmacy

  16. JerryVer says:

    buy cialis no prescription order cialis online

  17. ThomasDieva says:

    stromectol online pharmacy ivermectin 250ml

  18. ThomasDieva says:

    stromectol how much it cost ivermectin 10 mg

  19. SeehWalk says:

    ivermectin antiparasitic ivermectin 50ml

  20. JosephJaf says:

    buy generic viagra online free viagra

  21. Dsnnwoxia says:

    what is ivermectin used for ivermectin medscape

  22. JoshuaMug says:

    over the counter alternative to viagra п»їover the counter viagra

  23. HmsmPlaby says:

    generic cialis tadalafil 20mg reviews maximum dose of tadalafil

  24. JosephJaf says:

    how long does viagra last viagra samples

  25. RichardWit says:

    viagra without a doctor prescription usa buy viagra online

  26. instagram içinde olani varmi bunun ?

  27. what can i take to enhance cialis sams club cialis

  28. HrhsPlaby says:

    ivermectin horse wormer tractor supply ivermectin cancer

  29. Cebbroady says:

    is it safe to buy from canadian pharmacy online canadian pharmacies recommended by aarp

  30. FgwvSaurb says:

    sildenafil citrate online pharmacy effexor xr canadian pharmacy

  31. Dnenwoxia says:

    where to buy ivermectin lotion (sklice) ivermectin (stromectol)

  32. Ahebfraks says:

    sildenafil citrate medication viagra 30 pills

  33. Jimmyodoth says:

    http://ciatad24.com/# cialis dosage recommendations frequency

  34. Jimmyodoth says:

    https://viasild24.online/# how to take viagra for maximum effect

  35. DwhgShofs says:

    free viagra and cialis samples toronto buy cialis

  36. AlfredHip says:

    sex and glory games
    sex games ravens meditation full
    adult games sex

  37. Khwkeype says:

    generic viagra without a prescription viagra 100mg pills

  38. Stephengow says:

    http://viasild24.online/# sildenafil citrate tablets 100 mg

  39. Jimmyodoth says:

    http://viasild24.com/# how many sildenafil 20mg can i take

  40. Chrisneurn says:

    wife sex party games
    69 sex games
    finguring games sex

  41. Dnwnwoxia says:

    where do you inject liquid cialis free cialis sample pack

  42. JeffreyTog says:

    https://viasild24.com/# how to take viagra for maximum effect

  43. MichaelTophy says:

    first person sex games
    adult sex hunger games
    nudist sex games

  44. HnnrPlaby says:

    can i buy viagra over the counter in usa sildenafil 100mg uk price

  45. Ronaldstage says:

    adult sex android games
    sex games websites
    europe refugee rape crisis 2016 forced sex games

  46. DwhgShofs says:

    does cialis lower blood pressure generic cialis online

  47. Anriifraks says:

    cialis vs viagra vs levitra cost free levitra

  48. Davidbap says:

    wife sex party games
    fun sex games to play with your husband
    customizable sex games

  49. HmehPlaby says:

    a research paper is different from an essay because how to write a research paper essay

  50. DeweyNag says:

    free animated sex games
    erotic sex games michele perello
    girl with girl sex games

  51. RjrcShofs says:

    term paper on hospital management system in dbms writing a term paper guidelines

  52. DavidMeess says:

    essay writing help
    esl essay writing
    write that essay

  53. Arnjfraks says:

    yellow wallpaper essay conclusion ias mains essay paper 2012

  54. QuintonRed says:

    website that write essays for you
    writing argumentative essays
    persuasive essay writing

  55. Richardvitef says:

    writing essay conclusion
    essay writing online
    writing essays for college applications

  56. HmehPlaby says:

    life changing experience essay papers uranus essay paper

  57. Davidwew says:

    writing an opinion essay
    argumentative essay writing
    website to write essays

  58. Charlesexhib says:

    hydroxychloroquine 700mg plaquenil new plaquenil tablet canada
    xykzwq

  59. Jamesguabe says:

    zithromax 250 mg zithromax news zithromax 500 mg lowest price pharmacy online
    drrlgi

  60. DanielLep says:

    buy prednisone mexico prednisone new formula where can i order prednisone 20mg
    znqmxv

  61. IsaacMoT says:

    where to buy stromectol online ivermectin news stromectol south africa
    obdyvv

  62. Charlesexhib says:

    plaquenil 400 mg hydroxychloroquine news where to order plaquenil
    sdmdzo

  63. Jamesguabe says:

    buy zithromax canada zithromaxsnw how to get zithromax online
    fhxlrt

  64. DanielLep says:

    prednisone uk buy buy prednisone prednisonesnw prednisone for sale in canada
    qqhofl

  65. Charlesexhib says:

    plaquenil 200 mg online hydroxychloroquine where can i buy plaquenil
    cfjlhz

  66. Clydeinjub says:

    best custom essay writing service
    writing essay conclusion
    writing opinion essays

  67. DanielLep says:

    prednisone 10mg cost buy prednisone prednisonesnw cheapest prednisone no prescription
    mpsoqk

  68. Charlesexhib says:

    plaquenil tablets plaquenil new hydroxychloroquine buy online
    naakhk

  69. Jamesguabe says:

    zithromax online azithromycin news zithromax antibiotic
    rrksiq

  70. DanielLep says:

    where can i buy prednisone online without a prescription prednisonesnw prednisone tabs 20 mg
    htttha

  71. Charlesexhib says:

    buy plaquenil 100mg plaquenilsnw hydroxychloroquine sulfate oval pill
    nvhalw

  72. DanielLep says:

    buy prednisone online paypal prednisone new buy prednisone without prescription
    zcpfup

  73. Charlesexhib says:

    buy plaquenil cheap hydroxychloroquine hydroxychloroquine sulfate 300 mg
    qywmfm

  74. Charlesexhib says:

    plaquenil plaquenil news plaquenil cost without insurance
    pdqtsc

  75. DanielLep says:

    buying prednisone on line prednisone new prednisone 475
    zyrtsp

  76. FnrhSaurb says:

    term paper about abortion pdf term paper on mri

  77. Anthonyseart says:

    writing essay help
    write a essay about yourself
    i hate writing essays

  78. Charlesexhib says:

    plaquenil purchase online plaquenil news plaquenil 200 mg canada price
    oftiqy

  79. DanielLep says:

    prednisone 20 mg prices prednisone prednisone 250 mg
    xpyuth

  80. Charlesexhib says:

    plaquenil online mexico plaquenilsnw hydroxychloroquine sulfate cost
    ugynvs

  81. DanielLep says:

    prednisone coupon prednisone news prednisone 10mg online
    cxhvkt

  82. Charlesexhib says:

    hydroxychloroquine sulfate oral plaquenil news hydroxychloroquine 300
    pljarx

  83. DanielLep says:

    over the counter prednisone pills prednisone prednisone 40 mg rx
    plobhj

  84. FrankSal says:

    the best essay writing services
    essay writing services australia
    essay writing site

  85. DhexShofs says:

    phd thesis length edinburgh poor phd thesis

  86. Drnnwoxia says:

    nc state essay question cpap essay

  87. Williamsow says:

    student essay invisible ink
    pay someone to write your essay
    essay checker

  88. dlh23q says:

    how much does cialis cost without insurance tadalafil price cialis 20 mg price

  89. Henryslady says:

    budgeting wedding essay
    college essay samples
    how to write personal essay

  90. ChriswoW says:

    uc essay prompts
    help me write an essay
    cite an essay

  91. Walterrop says:

    my zombie myself essay tone
    overcoming essay
    write a good essay

  92. sinfeno says:

    cialis vs. viagra recreational use tadalafil goodrx cialis online cheap

  93. wegonqkd says:

    where to get tadalafil buy generic cialis online with mastercard

  94. France says:

    ivermectin tablets order strumectol ivermectin for humans where to buy

  95. cost of cialis cialis at canadian pharmacy

  96. Leagenag says:

    online doctor for ed meds cheapest drug prices

  97. wegonzti says:

    where to buy tadalafil on line generic cialis online fast shipping

  98. wegovqdw says:

    generic cialis tadalafil tadalafil generic

  99. best free vpn for chrome
    pure vpn
    best free vpn for mobile

  100. EloreLex says:

    My kids moved to Cloverdale from Vancouver 23 years ago , and we have been with pharmasave from the start. I don’t know what we would do if we continually had to split for again , cloverdale pharmasave is like family , many times there when we need you In the whilom 5 years our sons dog ( Keeda ) has had a extraordinarily unfortunate click in her hips that was causing her lots of misery, but with the expropriate of the stake she things being what they are gets glucosamine diurnal and she feels mastery in requital for it. Thanks azithromycin tablets.

  101. cover letter for essay
    how long is a essay
    opinion essay examples

Leave a Reply