Gullintoppuætt ─ Plumbaginaceae

Skrifað um November 30, 2012 · in Flóra · 33 Comments

Krónublöð á blárunna (Plumbago capensis)
Krónublöð á blárunna (Plumbago capensis)

Gullintoppuætt ─ Plumbaginaceae

Flestar tegundir innan gullintoppuættar (Plumbaginaceae) eru fjölærar, lágvaxnar jurtir, en þó eru nokkrar einærar og fáar klifurtegundir og runnar. Þær vaxa dreifðar um heiminn í flestum loftslagsbeltum frá miðbaugi til heimsskauta, en halda sig einna helzt á saltríkum steppum, sjávarfitjum og við hafsstrendur. Megin útbreiðslusvæði tegunda er þó við Miðjarðarhaf og í Asíu.

Oftast eru blöð stofnstæð, þráðmjó eða spaðalaga og heilrend. Neðst á blöðum eru oft kalkkirtlar og þannig losar plantan sig við ofurmagn steinefna. Kirtlarnir gera tegundum kleift að lifa við háan saltstyrk.

Blómskipunarstönglar eru uppréttir, blaðlausir. Blómskipun margbreytileg, kvíslskúfur, puntur, klasi, kollur eða hálfsveipur. Blómstöngull enginn eða stuttur. Blóm eru tvíkynja, regluleg, undirsætin; bikarblöð 5 að tölu, langæ (haldast alveg fram að fræþroska), himnukennd og felld, oft krónublaðkennd, tennt eða með kraga. Krónublöð 5, samblaða, oft djúpklofin, getur verið pípulaga jafnan rósrauð eða fjólublá. Fræflar 5, festir neðst við krónu; 5 stílar á frævu með einrýmt eggleg, hárlaus eða hærð neðantil; yfirsætið. Aldin hulstur, hneta eða hýði; eitt fræ. Skordýrafrævun.

Margar tegundir ættarinnar eru vinsælar garðplöntur víða um heim vegna fagurra blóma. Nafn ættarinnar, Plumbaginaceae, hefur löngum valdið mönnum heilabrotum. Á einum stað (Paxton’s Botanical Dictionary, London 1868) segir, að nafnið sé komið af því, að sumar tegundir geti læknað augnsjúkdóm, sem heitir „plumbum“. Sem kunnugt er, merkir plumbum blý. Aðrir telja, að blý-grár litur, sem stafar af útfellingum úr kalkkirtlum, sé orsök nafnsins. Þá hefur verið bent á, að samkvæmt gömlum bókum voru tegundir innan ættarinnar notaðar til þess að lækna blýeitrun.

 

Um 775 tegundir eru innan ættar og skiptast á 24-29 ættkvíslir. Aðeins ein tegund vex á Íslandi, geldingahnappur (Armeria maritima). Þá eru einar 5-8 tegundar af ættkvísl Armeria ræktaðar lítillega í görðum. Blárunni (Plumbago capensis) er á stundum ræktaður hér innan húss sem klifurrunni; hann er með ljósblá, pípulaga blóm í klasa á enda klifurstöngla. Blárunni var fyrrum tugginn til þess að lina tannpínu, enda er nafn hans á frönsku dentalaire, en hann örvar munnvatnsrennsli vegna þess hve beiskur hann er. Sjá myndir af blárunna.

Ættkvíslir ættarinnar eru oftast taldar þessar:
Acantholimon, Aegialitis, (Afrolimon), Armeria, (Bakerolimon), Bamiana, Buciniczea, Cephalorhizum, (Ceratolimon), Ceratostigma, Chaetolimon, Dictyolimon, Dyerophytum, Eremolimon, Ghasnianthus, Goniolimon, Ikonnikovia, Limoniastrum, Limoniopsis, Limonium (syn. Statice), Muellerolimon, (Myriolepis,) Neogontscharovia, Plumbagella, Plumbago, Popoviolimon, Psylliostachys, (Saharanthus), Vassilczenkoa.


Sjá: Geldingahnappur (Armeria maritima)

ÁHB / 30.11.2012


33 Responses to “Gullintoppuætt ─ Plumbaginaceae”
  1. Qgsnbu says:

    can i purchase prednisone without a prescription – prednisone without prescription order prednisone 40mg online

  2. Mfpcwk says:

    modafinil and weight loss – provigil a drug modafinil side effects

  3. Xuasga says:

    generic cialis in us – tadalafil generic price average cost of 20mg cialis

  4. Rtidmt says:

    ivermectin lotion price – ivermectin 6mg ivermectin 9 mg

  5. Vfjxbl says:

    doubleu casino online casino – real money casino best online casino

  6. Saawsv says:

    ed pills that work – buy ed pills with paypal which erectile dysfunction drug is best

  7. Zedhpw says:

    buy prednisone with paypal canada – prednisone 10mg for sale prednisone dosage

  8. Vqylmg says:

    viagra cost australia – buy female viagra online australia sildenafil 200 mg online

  9. Ycbryr says:

    cialis india paypal – Buy cialis once daily cialis black

  10. Arbtks says:

    stromectol where to buy – buy stromectol uk stromectol uk buy

  11. Fmzxdv says:

    best treatment for ed – treatment with drugs where to buy over the counter ed pills

  12. Bahkmo says:

    ventolin price – buy ventolin inhaler ventolin cost australia

  13. Xgfzdo says:

    neurontin 900 – neurontin rx levothyroxine 200mcg

  14. Xnbhgs says:

    how do i get viagra without a prescription – generic viagra paypal canada

  15. Gmomci says:

    where to buy cialis cheap – 2.5 mg cialis cost cialis sublingual

  16. Zvpdnh says:

    buy vardenafil with no prescription – cialis generic vardenafil viagra generic levitra

  17. Ysbnki says:

    stromectol 0.5 mg – stromectol generic name

  18. Uzuzqa says:

    generic prednisone 40mg online – prednisone 500 mg prednisone pharmacy prices

  19. Zoxwji says:

    accutane order online – how to buy accutane online accutane purchase uk

  20. Ugbjvl says:

    buy amoxicillin 500 mg online canada – generic amoxicillin cost amoxilin

  21. Hzyajf says:

    order an essay online – help 123 essay i need help with my assignment

  22. Vhowlt says:

    no rx viagra – Best prices on viagra sildenafil 50 mg price in india

  23. Xbsfvm says:

    canadian cialis – Cialis overnight delivery generic cialis 20mg pills

  24. Oqdvoy says:

    ivermectin topical – stromectol pills canada buy stromectol 12mg

  25. Qpvepy says:

    price of prednisone 5mg – prednisone 40 mg price 1 mg prednisone cost

  26. Rdfxak says:

    where can i buy lasix online – lasix 40 mg for sale lasix 10

  27. Cdmlvp says:

    ventolin price in india – topventoli buy ventolin inhaler

  28. Hovqhf says:

    cytotec over the counter canada – buy cytotec 200mcg cytotec for sale

  29. Ahqkmj says:

    doxycycline 100 cost – cost of doxycycline australia prednisolone 5mg tablet price

  30. Hsquzb says:

    how much does ivermectin cost – buy ivermectin for humans uk cost stromectol

  31. Dublnr says:

    ivermectin 1 cream – ivermectin 3mg online ivermectina

Leave a Reply