Antitrichia curtipendula – hraukmosi

Skrifað um April 14, 2013 · in Mosar · 14 Comments

Antitrichia curtipendula (hraukmosi) er mjög auðþekktur. Ljósm. ÁHB.

Antitrichia curtipendula (hraukmosi) er mjög auðþekktur. Ljósm. ÁHB.

Antitrichia curtipendula –

hraukmosi

Í regnskógum hitabeltisins og heittempruðu beltanna er algengt, að mosar hangi sem skegg niður úr trjánum. Mosinn festir sig í berki á stofnum og greinum, en hann dregur enga næringu úr trjánum, sem hann hangir á. Allt vatn og önnur ólífræn efni fær mosinn því eingöngu úr regnvatni.

Þetta sérstæða vaxtarlag verður því sjaldgæfara sem lengra dregur frá regnskógunum. Annars staðar á Norðurlöndum er þetta sárasjaldgæft við sérstakar aðstæður.

Hér hangir mosi á greinum. Ljósm. ÁHB.

Hér hangir mosi á greinum. Ljósm. ÁHB.


Þetta kynlega vaxtarform er aðeins þekkt hér á landi á einum stað, en það er í djúpri lægð í Eldborgarhrauni í Mýrasýslu, þar sem ríkja stillur og loftraki er mikill. Mosi vex þar á stofni á tveggja metra háum reyniviði (Sorbus aucuparia) og myndar þar langt skegg. Það þarf ekki að koma á óvart, að um sömu mosategund er að ræða og myndar slíkt vaxtarlag í Svíþjóð. Mosi þessi, sem er frekar stórgerður, er nefndur hraukmosi (Antitrichia curtipendula) og vex víða um land, einkum í fremur rýrum jarðvegi en einnig á steinum, klöppum og trjám.

 

Hér sést vel, hvernig mosinn hangir niður sem skegg. Ljósm. ÁHB.

Hér sést vel, hvernig mosinn hangir niður sem skegg. Ljósm. ÁHB.

Hraukmosi (Antitrichia curtipendula) er blaðmosi (baukmosi) og telst til Leucodontaceae (skottmosaættar) ásamt tveimur öðrum tegundum (sjá síðar). Hann er frekar stórgerður og myndar oft 5 cm þykka bólstra eða teppi af samflæktum en lausum greinum. Blöðóttir stönglar, 5-20 cm, vaxa upp af stuttum jarðlægum renglum, eru grænir til brúnir og mjög oft gulleitir í endann. Stönglar og greinar eru rauðbrún. Plantan er óreglulega fjaðurgreind.

Við litla stækkun má sjá baksvewigðar tennur á blöðum. Teikn. ÁHB.

Við litla stækkun má sjá baksveigðar tennur á blöðum. Teikn. ÁHB.

Blöðin eru oft einhliðasveigð á stönglum og greinum og eru um 3 mm á lengd, egglaga eða egglensulaga og mjókka smám saman eða snöggt í odd og eru með langfellingum. Þurr blöð eru aðlæg en rök lítið eitt útstæð. Blaðrönd er útundin beggja megin nærri fram í odd. Við blaðodd eru smáar tennur, sem vísa aftur, og er þetta mjög glöggt einkenni, sem sést við litla stækkun (20x), ef blaði er haldið upp á móti ljósi. Rif nær langleiðina fram í odd, er breitt og með eina eða tvær hliðargreinar neðst við grunn.

Frumur í blaði eru með þykka og holótta veggi, sporöskjulaga, nema neðst eru þær kringlóttar, tvisvar til þrisvar sinnum lengri en breiddin. Gróhirzlur eru fremur sjaldséðar.

Hann er algengur eða mjög algengur um land allt nema í miðhálendinu og á Norðausturlandi. Hann vex í fremur rýrum jarðvegi á melum, holtum, í hraunum, kjarri og á steinum og klettum. Meðal annars er hann mjög áberandi í hraunum á Þingvöllum.

Hraukmosi er annars algengur á norðurhveli jarðar og vex einnig á fjallatoppum í hitabelti Afríku. Útbreiðsla tegundarinnar hefur dregizt mjög saman annars staðar á Norðurlöndum og á Bretlandseyjum. Til að mynda var hann mun algengari í Svíþjóð á 19. öld en hann er nú. Full ástæða er til að fylgjast með útbreiðslu hans hér á landi, því að hann þolir litla mengun í andrúmslofti.

Gamalt sænskt nafn á honum er hænsmosi, því að hann var talinn gott fóður. Algengara nafn er nú feldmosi (fällmossa), dregið af því að hann myndar ábreiðu, sem líkist feldi dýra.

antitrichia

Sjá myndir:

Bildatlas der Moose Deutschlands
British Bryological Society

ÁHB / 14..4. 2013

P.s. Vegna fyrirhugaðrar ferðar norður í land, er óvíst, hvort fleiri greinir birtist fyrr en eftir næstu helgi. S.s.

 


14 Responses to “Antitrichia curtipendula – hraukmosi”
  1. Fpvcks says:

    modafinil buy – modafinil and birth control buy provigil

  2. Brbetx says:

    accutane online canadian pharmacy – how to get accutane prescription where to buy accutane

  3. Lxwkri says:

    amoxicillin rash – buy amoxicilin 500 mg india buying amoxicillin over the counter

  4. Ibvqen says:

    vardenafil dose – best price for vardenafil online viagra vs cialis vs vardenafil

  5. Gxmfmk says:

    generic cialis daily use – tadalafil 2.5 mg cost generic cialis 2018 usa

  6. Irtdvk says:

    stromectol south africa – buy ivermectin uk ivermectin medication

  7. Xbbbfo says:

    accutane.com – accutane for sale australia accutane coupon pharmacy

  8. Owmspw says:

    lyrica online uk – online pharmacy india mexican pharmacy online

  9. Dqulsz says:

    buy amoxicilin 500 – buy amoxicilin 500 mg online buy amoxicilina 500 mg

  10. Symwys says:

    purchase cialis online – cialis 30 mg price cialis daily cost in india

  11. Ayyvin says:

    prednisone 100 mg tablet – how much is prednisone 10 mg order prednisone 100g online without prescription

  12. Fmrqqk says:

    order provigil online – modafinil addiction provigil 200 mg

  13. Dkwwyd says:

    azithromycin 500mg online – buy generic azithromycin 500mg zithromax 500mg for 3 days

  14. Nuwffi says:

    best over the counter lasix – buy cheap lasix furosemide 500

Leave a Reply