Eldgos á liðnum öldum – Rit um jarðelda á Íslandi

Skrifað um July 18, 2012 · in Almennt · 117 Comments

Eldgos á liðnum öldum
BÆKUR – Náttúrufræðirit
Rit um jarðelda á Íslandi
Markús Loptsson safnaði og ritaði.
Útgef. Halla Kjartansdóttir í Þorlákshöfn. 1999. – Ritdómur, Morgunblaðið 23. nóvember 1999:6B.

BÓNDINN og fræðimaðurinn Markús Loptsson (1828-1906) í Hjörleifshöfða í Hvammshreppi tók saman ofannefnt rit og gaf það út 1880. Ekki er mér kunnugt um fleiri rit eftir hann og má sennilegt telja, að hvatinn að útgáfunni hafi fyrst og fremst verið áhugi hans á jarðfræði. Í þá daga voru aðstæður allar aðrar og fróðleik þennan allan hefur Markús tínt saman úr ýmsum áttum. Þetta hefur hann gert í góðri trú til þess að fá yfirlit yfir alla jarðelda á Íslandi til að reyna að gera sér grein fyrir þeim skaða, sem þeir hafa valdið.

Fyrst telur Markús upp helztu eldfjöll hér á landi og síðan greinir hann frá einstökum gosum og usla af þeirra völdum. Er þar bæði van- og oftalið; til dæmis er Torfajökull nefndur en ekki getið um Dyngjufjöll og Sveinagjá (gos 1875). Oft er tekið orðrétt upp úr ritum annarra, meðal annars eftir Jón Steingrímsson og Svein Pálsson, og sennilega studdist hann við annála. Þá hefur hann reitt sig um of á rit Halldórs Jakobssonar sýslumanns, sem kom út í Kaupmannahöfn 1757 og heitir því langa nafni Fuldstændige Efterretninger om de udi Island ildsprudende Bierge, deres Beliggende og de Virkninger, som ved Jord-Brandene paa adskillige Tider ere foraarsagede, og er fyrsta eldgosasaga íslenzk, sem var skrifuð. Lengi var til þeirrar bókar vitnað, en hún þótti sérdeilis léleg og margt missagt í henni.

Á dögum Markúsar Loptssonar var mun minna vitað um eldgosasögu landsins en nú. Það er því augljóst, að rit hans er langt því frá að vera haldgóð heimild. Í annan stað hafa slæðzt allmargar villur bæði hvað varðar örnefni og ártöl. Ýmiss misskilningur annar hefur lætt sér inn í ritsmíð hans. Sem dæmi má nefna, að Markús getur um eldgos árið 1587 á Þingvallaskaga. Þetta sama ár kviknaði í Þingvallaskógi og brann allstórt svæði, en eldgos var þar ekkert. Sennilega myndu flestir jarðfræðingar kjósa fremur að taka saman nýjan eldgosaannál en leiðrétta allar missagnir í ritinu. Bókin er að nýju gefin út ljósprentuð án allra skýringa eða tilrauna til að leiðrétta augljósustu villur. Þrátt fyrir að fræðilegt gildi verksins sé í rýrara lagi, er engu að síður býsna fróðlegt að lesa frásagnir þessar og kynnast viðhorfi manna til eldgosa á þessum tíma. Má hver sem vill trúa því, að bærinn Holt hafi flogið í loft upp og komið brotinn niður á öðrum stað í miklum jarðskjálfta 1338.

Hinu má þó ekki gleyma, og það er aðalatriði þessa máls, að rit Markúsar Loptssonar er prýðilegt dæmi um þá fróðleiksfýsn, sem bjó með alþýðu þessa lands, þrátt fyrir kröpp kjör og illan aðbúnað, sem megnaði ekki að banna fólki iðkun mennta og lista. Niðji Markúsar, Halla Kjartansdóttir, gefur bókina út á sinn kostnað og vill sýnilega með því halda á lofti minningu hans sem fulltrúa hinnar sönnu alþýðumenningar. Er það þekkileg ræktarsemi, enda er útgáfan hin snyrtilegasta.

Leitarorð:

117 Responses to “Eldgos á liðnum öldum – Rit um jarðelda á Íslandi”
  1. Cameronreogy says:

    buy prescription drugs without doctor online canadian drugstore

  2. Thomasmuh says:

    ed meds online canada ed meds online without doctor prescription

  3. Stevenpam says:

    https://drwithoutdoctorprescription.site/ pet antibiotics without vet prescription

  4. Cameronreogy says:

    cheap pet meds without vet prescription non prescription ed drugs

  5. Thomasmuh says:

    online prescription for ed meds ed meds online without doctor prescription

  6. Stevenpam says:

    https://drwithoutdoctorprescription.online/# how to get prescription drugs without doctor

  7. Brandoncaf says:

    viagra over the counter sildenafil 20 mg

  8. StephenRuG says:

    https://doxycyclineforsale.life/# doxycycline 100 mg cost generic

  9. Anthonyneash says:

    https://buytadalafil.men/# 60 mg tadalafil

  10. Roberttut says:

    https://withoutprescription.store/# prescription meds without the prescriptions

  11. Roberttut says:

    https://withoutprescription.store/# buy cheap prescription drugs online

  12. StevenEloth says:

    https://clomidonline.icu/# clomid coupon

  13. DarrellNeaft says:

    top rated ed pills treatment for ed

  14. Danielchazy says:

    natural remedies for ed problems carprofen without vet prescription

  15. StevenEloth says:

    https://drugsonline.store/# ed pills otc

  16. DarrellNeaft says:

    vacuum pump for ed ed online pharmacy

  17. StevenEloth says:

    https://stromectol.life/# order stromectol over the counter

  18. DanielNof says:

    cheap erectile dysfunction pills cheap medication online

  19. Danielchazy says:

    ivermectin cream 1% stromectol 12 mg tablets

  20. DarrellNeaft says:

    buy clomid buying clomid 25 mg

  21. AllanReods says:

    https://stromectoltrust.com/# order stromectol over the counter

  22. JamesFes says:

    https://stromectoltrust.com/# stromectol 3mg tablets

  23. Phillipcal says:

    stromectol 3mg tablets order stromectol over the counter

  24. Robertogen says:

    how often do you worm goats with ivermectin stromectol 12 mg tablets

  25. AllanReods says:

    https://stromectoltrust.com/# how can i get ivermectin

  26. SteveExoff says:

    ed pharmacy natural remedies for ed problems

  27. Arthurtax says:

    https://pharmacyizi.com/# errection problems

  28. SteveExoff says:

    comparison of ed drugs how to help ed

  29. RichardBeamp says:

    erectile dysfunction remedies what is the best ed pill

  30. LarryUnido says:

    https://pharmacyizi.com/# prescription drugs without doctor approval

  31. Arthurtax says:

    https://pharmacyizi.com/# best otc ed pills

  32. SteveExoff says:

    cheap pills online ed meds online

  33. Arthurtax says:

    https://pharmacyizi.com/# pharmacy drugs

  34. DouglasEmbam says:

    https://pharmacyizi.com/# buy ed pills

  35. SteveExoff says:

    best ed drug buy ed pills

  36. GeraldNep says:

    ed prescription drugs the canadian drugstore

  37. Thomasnoulp says:

    https://onlinepharmacy.men/# canadian prescription pharmacy

  38. GeorgeHoora says:

    https://canadiandrugs.best/# carprofen without vet prescription

  39. GeraldNep says:

    carprofen without vet prescription how can i order prescription drugs without a doctor

  40. Keithstops says:

    [url=https://canadiandrugs.best/#]anti fungal pills without prescription[/url] buy prescription drugs without doctor

  41. Thomasnoulp says:

    https://erectionpills.shop/# natural ed remedies

  42. GeraldNep says:

    ed drugs online from canada buy prescription drugs from india

  43. GeorgeHoora says:

    https://allpharm.store/# canadian pharmacies online prescriptions

  44. Thomasnoulp says:

    https://erectionpills.shop/# cheapest ed pills

  45. GeraldNep says:

    maple leaf pharmacy in canada pharmacy websites

  46. Matthewbuh says:

    https://erectionpills.shop/# medication for ed dysfunction

  47. GeorgeHoora says:

    https://onlinepharmacy.men/# online pharmacy products

  48. Thomasnoulp says:

    https://canadiandrugs.best/# prescription drugs without doctor approval

  49. GeraldNep says:

    ed medication top ed drugs

  50. Thomasnoulp says:

    https://canadiandrugs.best/# cvs prescription prices without insurance

  51. GeraldNep says:

    ed medication best treatment for ed

  52. Lelandemife says:

    ivermectin stock ticker buy generic stromectol

  53. JeffreyDok says:

    http://stromectolbestprice.com/# stromectol tab price

  54. Careyjak says:

    ivermectin cream reviews ivermectin for demodex in humans

  55. JeffreyDok says:

    https://stromectolbestprice.com/# ivermectin heartworm

  56. GeorgeEdicy says:

    http://stromectolbestprice.com/# jeffers ivermectin

  57. Careyjak says:

    ivermectin dog dose ivermectin tapeworm

  58. GerardIroky says:

    https://drugsbestprice.com/# best male enhancement

  59. GerardIroky says:

    https://drugsbestprice.com/# best ed treatments

  60. Cialis 20 mg says:

    Cialis online satış sitemizden orijinal cialis hapları kampanyaları fiyatları ile hemen incele Cialis fiyat Thanks for sharing.

  61. Michaelunoff says:

    vacuum pumps for ed ed pills cheap

  62. MichaelNer says:

    ed meds online without doctor prescription mexican pharmacy without prescription

  63. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# ed prescription drugs

  64. Thomasawady says:

    https://medrxfast.com/# prescription without a doctor’s prescription

  65. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# best canadian online pharmacy

  66. Davidson says:

    best online canadian pharmacy best canadian pharmacy online

  67. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# how to get prescription drugs without doctor

  68. Thomasawady says:

    https://medrxfast.com/# best canadian pharmacy online

  69. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# pain meds online without doctor prescription

  70. Davidson says:

    cvs prescription prices without insurance prescription drugs online without doctor

  71. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# meds online without doctor prescription

  72. Davidson says:

    canadian online drugs canadian drug pharmacy

  73. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# buy prescription drugs from india

  74. Thomasawady says:

    https://medrxfast.com/# online prescription for ed meds

  75. Davidson says:

    buy prescription drugs online best ed pills non prescription

  76. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# canadian drugs online

  77. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# ed meds online canada

  78. Davidson says:

    comfortis without vet prescription buy prescription drugs online without

  79. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# best canadian pharmacy online

  80. Thomasawady says:

    https://medrxfast.com/# comfortis without vet prescription

  81. Davidson says:

    [url=https://medrxfast.com/#]canadian online drugs[/url] online prescription for ed meds

  82. Davidson says:

    canadian pharmacy online pet antibiotics without vet prescription

  83. RalphSoiva says:

    https://valtrex.icu/# buy valtrex australia

  84. JosephBeepe says:

    how much does viagra cost without insurance viagra side effects alcohol

  85. Matthewsoori says:

    https://tamoxifen.best/# should i take tamoxifen

  86. JosephBeepe says:

    free viagra samples no shipping what happens if a female takes viagra

  87. Matthewsoori says:

    https://molnupiravir.life/# molnupiravir antiviral drug

  88. JosephBeepe says:

    buy prescription drugs canadian drugs online

  89. Jimmybew says:

    cattle ivermectin for humans stromectol tablets 3 mg

  90. DavidRoday says:

    ivermectin for kids buy ivermectin uk

  91. Williepsync says:

    https://stromectol1st.com/# scabies ivermectin

  92. Michaeltoift says:

    canadian pharmacies not requiring prescription canadian pharmacies not requiring prescription

  93. WillieBug says:

    https://doxycycline.pro/# doxycycline 50 mg india

  94. Michaeltoift says:

    doxycycline south africa where to purchase doxycycline

  95. Lana Rhoades Pornstar Page & Porn Videos SpankBang.
    lana rhoades big ass big tits compilation blowjob anal ass licking pov
    babe mia malkova bukkake onlyfans pmv hot babe.

  96. JasonDiC says:

    buy zithromax online cheap buy cheap bactrim

  97. Michaelnum says:

    canadian online pharmacy no prescription online pharmacy no prescription

Leave a Reply