Grasatal Jónasar Hallgrímssonar

Skrifað um November 20, 2012 · in Almennt · 213 Comments

 

Jónas Hallgrímsson fæddist á Hrauni í Öxnadal 1807.
Jónas Hallgrímsson fæddist á Hrauni í Öxnadal 1807.

GRASATAL

LATNESK OG ÍSLENZK JURTAHEITI

 

(Upphafið)

 

DICOTYLEDONES

 

GRASATAL J.H.

 

Latnesk og íslenzk heiti á plöntutegundum í Grasatali Jónasar Hallgrímssonar eins og þau eru réttust talin nú um stundir.

Ranunculaceœ

Sóleyingar

Ranunculaceae

Sóleyjaætt

Thalictrum Thalictrum
alpinum

krossgras, brjóstagras, kverkagras.

alpinum

brjóstagras

Ranunculus Ranunculus
aquatilis v. capillaceus

lónasóley

eradicatum

lónasóley

reptans

skriðsóley

reptans

flaga- eða liðasóley

glacialis

dvergasóley

glacialis

jöklasóley

*nivalis

snæsóley

nivalis

vex ekki hér

*Lapponicus

finnasóley

lapponicus

vex ekki hér

hyperboreus

norðsóley

hyperboreus

trefjasóley

acris

brennisóley

acre

brennisóley

*polyanthemos polyanthemos

vex ekki hér

repens

greinasóley

repens

skriðsóley

Caltha Caltha
palustris

lækjasóley, hófblaðka

palustris

hófblaðka

 

Papaveraceœ

Svöfnungar

Papaveraceae

Draumsóleyjaætt

Papaver Papaver
nudicaule

melasól, svefnurt

radicatum

melasól

 

Cruciferœ

Krossungar

Brassicaceae

Krossblómaætt

Nasturtium Rorippa
palustre

lindablóm

palustris (e.t.v. islandica)

kattarjurt (?)

Arabis Arabis
alpina

gæsakál

alpina

skriðnablóm

Arabidopsis
petræa v. hispida

do.

petraea

melablóm

petræa v. hastulata

do.

petraea

melablóm

Cardamine Cardamine
*bellidifolia

lambaklukka

bellidifolia

jöklaklukka

*hirsuta

loðklukka

hirsuta

lambaklukka

*intermedia intermedia

vex ekki hér

pratensis

hrafnaklukka (kattarbalsam)

pratensis

hrafnaklukka

Draba Draba
*alpina

gæsablóm

oxycarpa

fjallavorblóm

muricella

do.

stellata

vex ekki hér

hirta

do.

glabella

túnvorblóm

hirta v. oblongata

do.

do.

do.

incana

do.

incana

grávorblóm

*muralis

do.

muralis

vex ekki hér

Erophila (Erophila)
vulgare verna

vorperla

Cochlearia Cochlearia
officinalis

skarfakál

officinalis

skarfakál

*Danica

do.

danica

vex ekki hér

Anglica

do.

anglica

vex ekki hér

Thlaspi Lepidium
*campestre

pungarfi, hjartarfi

campestre

(akurperla)

Cakile Cakile
maritima

strandbúi

maritima

fjörukál

Capsella Capsella
bursa pastoris

smalapungur

bursa-pastoris

hjartarfi

Subularia Subularia
*aquatica aquatica

alurt

Sinapis Sinapis
*pratensis [sic.]

mustarður

arvensis (?)

(arfamustarður)

 

Violaceœ

Fjólungar

Violacae

Fjóluætt

Viola Viola
palustris

fjóla, mýrifjóla

palustris

mýrfjóla

canina

týsfjóla

canina

týsfjóla

tricolor

brekkusóley, blóðsóley, þrenn ingargras

tricolor

þrenningarfjóla

 

Droseraceœ

Sóldöggvar

Droseraceae

Sóldaggarætt

Drosera Drosera
rotundifolia

sóldögg

rotundifolia

sóldögg

*longifolia

do.

longifolia

vex ekki hér

Parnassiaceae

Mýrasóleyjaætt

Parnassia Parnassia
palustris

mýrisóley

palustris

mýrasóley

 

Caryophyllaceœ

Caryophyllaceae

Hjartagrasaætt

Silene Silene
inflata v. maritima uniflora holurt
Atocion
*rupestris rupestre

vex ekki hér

Silene
acaulis

lambagras, gulltoppur, holtarót, harðaseigjur.

acaulis

lambagras

Lychnis Lychnis
flos cuculi

múkahetta

flos-cuculi

munkahetta

Viscaria Viscaria
alpina

kveisugras, augnfró; fjallaljós

alpina

ljósberi

Sagina Sagina
procumbens procumbens

skammkrækill

Spergula Spergula
*arvensis

vallskurfa

arvensis

skurfa

Sagina
nodosa

liðskurfa

nodosa

hnúskakrækill

saginoides

langskurfa

saginoides

langkrækill

(spergella) subulata

fimmungur

subulata

broddkrækill

Stellaria Stellaria
media

miðstjarna

media

haugarfi

Edwardsii

játvarðsstjarna

longipes

vex ekki hér

humifusa humifusa

lágarfi

crassifolia v. subalpina

dulstjarna

crassifolia

stjörnuarfi

Minuartia
biflora

tvístjarna

biflora

fjallanóra

Cerastium
cerastoides

hástjarna

cerastoides

lækjafræhyrna

Arenaria Minuartia
rubella

rauðsandi

rubella

melanóra

rubella v. hirta

loðsandi

rubella

melanóra

Arenaria
ciliata v. [humifusa]

skeggsandi

norvegica

skeggsandi

serpyllifolia

smásandi

serpyllifolia

vex ekki hér

Honckenya
peploides

fjöruarfi, berjaarfi, smeðjukál

peploides

fjöruarfi

Cerastium Cerastium
vulgatum

músareyra

fontanum

vegarfi

holosteoides

do.

fontanum v. holosteoides

vex ekki hér

alpinum

do.

alpinum

músareyra

viscosum

[do.].

fontanum

vegarfi

latifolium

[do.].

nigrescens v. laxum

fjallafræhyrna

 

Lin[ac]eœ

Línungar

Linaceae

Línætt

Linum Linum
catharticum

villihör

catharticum

villilín

 

Geraniaceœ

Blágresingar

Geraniaceae

Blágresisætt

Geranium Geranium
sylvaticum

blágresi, litunargras

sylvaticum

blágresi

pratense

engjablágresi

pratense

(garðablágresi)

 

Hippuridaceae

Lófótsætt

Hippuris Hippuris
vulgaris

hrossatagl (marhálmur austanlands)

vulgaris

lófótur

 

________________________

 

Scrophulariaceae

Grímublómaætt

Veronica Veronica
beccabunga

vatnsarfi

beccabunga

vex ekki hér

officinalis

æruprís

officinalis

hárdepla

 

________________________

Lentibulariaceae

Blöðrujurtarætt

Pingvicula Pinguicula
vulgaris

lyfjagras, kæsisgras, Jóns-gras

vulgaris

lyfjagras

alpina

fjallalyf

alpina

fjallalyfjagras

 

________________________

 

Zosteraceae

Marhálmsætt

Zostera Zostera
marina

marhálmur

angustifolia

marhálmur

Grasatal Jónasar Hallgrímssonar, sem hér birtist, er tekið upp úr bókinni Rit eftir Jónas Hallgrímsson, V. Smágreinar dýrafræðilegs efnis, ævisaga o.fl., Reykjavík 1937, bls. 126-128.

Í fyrstu tveimur dálkum er Grasatalið eins og það birtist í ofanritaðri bók. Í tveimur dálkum þar á eftir er grasatalið lagað að flokkunarfræði eins og hún er núna.
Í skýringum með Grasatalinu segir: »Latnesku heitin eru rúmar 17 síður (dálkar); er óvíst hver hefir skrifað þau eða hvern þátt hann á í þessari skrá, en víst virðist þessi uppskrift hafa verið gerð fyrir hann og hann ætlað sér að setja íslenzku jurtaheitin við allar jurtirnar. Hér eru prentaðar að eins fyrstu síðurnar og síðan fáein einstök nöfn, sem Jónas hefir einnig sett íslenzk heiti við.«
Augljóst virðist, að latnesku nöfnin eru tekin beint upp úr skrá, sem birtist í ritinu Minéralogie et Géologie eftir E. Robert (Paris 1840) í níu binda ritröðinni Voyage en Islande et au Groënland, sem gefin var út að loknum hinum mikla leiðangri undir forystu Paul Gaimard 1935. – Skráin er til komin þannig, að E. Robert fékk Jens Laurentius Moestue Vahl (1796-1854) til þess að endurskoða gömul, íslenzk plöntutöl með tilliti til þeirra tegunda, sem til voru í dönskum söfnum. Jens L. M. Vahl þessi var lyfjafræðingur og mikill áhugamaður um grasafræði. Hann var aðstoðarmaður í grasa- og bókasafni í Kaupmannahöfn, ferðaðist víða um Evrópu og til Grænlands í leit að plöntum og tók þátt í leiðangri P. Gaimards til Spitsbergens. Til Íslands mun hann aldrei hafa komið.
Plöntuskrá J. Vahls, Liste des plantes que l‘on suppose exister en Islande, er níu síður í tveimur dálkum og birt á eftir stuttri ritgerð um gróður á Íslandi, Observations sur la végétation en Islande (bls. 337-370 í ofan nefndu riti).

Ekki hefur unnizt tími til þess að bera skrá J. Vahls saman við eldri skrár, sem þó nokkrar eru til. Þessar eru helztar:

Ártal

Höfundur

Heiti

1770 O. F. Müller Enumeratio Stirpium in Islandia sponte crescentium
1772 Johan Zoëga Flora Islandica – Sjá Ferðabók Eggerts og Bjarna
1786 Nikolai Mohr Forsög til en Islandsk Naturhistorie
1811 G. S. Mackenzie Travels in the Island of Iceland during the summer of the year 1810
1813 W. J. Hooker List of Icelandic Plants
1821 A. M. Mørch Óbirt skrá
1824 Theodor Gliemann Geographische Beschreibung von Island
1830 Oddur J. Hjaltalín Íslenzk grasafræði

Í plöntuskrá J. Vahls eru taldar 394 tegundir og afbrigði blómplatna og 397 blómleysingjar, alls 791 tegund (sjá Þorv. Thoroddsen: Landfræðis. Íslands, IV:190). Í skránni eru aðeins latnesk nöfn og þær tegundir merktar með stjörnu (*), sem höfundur telur fulla vissu fyrir að vaxi á Íslandi.

Grasatal Jónasar er bein afritun á plöntuskrá J. Vahls. Örfáar stafsetningarvillur hafa slæðzt inn og eru þær leiðréttar hér án athugasemda; þá tíðkaðist á þessum árum að tákna afbrigði (varietas, var. eða v.) með grískum bókstöfum, β og γ, en í stað þeirra er hér höfð skammstöfunin v. Þá eru í Grasatali Jónasar á hinn bóginn þær tegundir merktar með stjörnu (*), sem óvíst er að vaxi á Íslandi, öfugt við það, sem er í skrá J. Vahls. Grunur leikur á, að ein villa sé í báðum skránum. Ekki hefur tekizt að finna tegundina Sinapis pratensis og hníga öll rök að því, að hér sé átt við S. arvensis.

Flokkunarkerfi plantna hefur vissulega breytzt mikið frá dögum Jónasar. Engu að síður er auðvelt að ráða við hvaða tegundir er átt hverju sinni. Margar tegundir hafa flutzt á milli ættkvísla, nýjar kvíslir skilgreindar og einni tegund skipt í tvær eða jafnvel þrjár aðrar. Sem dæmi má nefna ættkvíslina Arenaria, sem klofin hefur verið í þrjár: Arenaria, Minuartia og Honckenya. Slíkar skiptingar sjást greinilega í töflunni. Þá eru hér íslenzk nöfn á slæðingum höfð innan sviga.

Hnýsilegast í Grasatali Jónasar Hallgrímssonar eru réttilega íslenzku plöntunöfnin. Þar sem hér er því miður aðeins um útdrátt úr talinu að ræða, er ekki vitað, hvort fleiri íslenzk nöfn komi þar fyrir.

Um íslenzku plöntunöfnin verður vonandi fjallað í öðrum pistli síðar.

ÁHB / 20.11.2012

 

 

 

 

 

 

 

Leitarorð:

213 Responses to “Grasatal Jónasar Hallgrímssonar”
  1. Ceeccn says:

    modafinil addiction – provigil 200 mg modafinil and caffeine

  2. Lhinfz says:

    accutane 10mg for sale – compare accutane prices accutane 10mg price

  3. Vnepls says:

    amoxil – amoxicillin 500 mg where to buy amoxicilin 500 mg

  4. Qmnbgs says:

    cipla generic vardenafil – vardenafil and alcohol lola vardenafil generic

  5. Cwsmvp says:

    stromectol tab 3mg – cost of ivermectin 3mg tablets ivermectin and covid

  6. Wtmmer says:

    average cost of cialis prescription – cialis daily in india where to buy over the counter cialis

  7. Njuhyl says:

    where to buy ivermectin for humans – stromectol generico ivermectin 0.1

  8. Bsymas says:

    lyrica 50 mg price in india – lyricapt canadian pharmacy ltd

  9. Ekuaba says:

    buy amoxicilina 500 mg – buy amoxicillin 500 mg canada generic amoxil

  10. Lolhpj says:

    tadalafil soft tabs 20mg – generic cialis from uk buy cialis for daily use online

  11. Fyrfrz says:

    ivermectin 20 mg – ivermectin cream cost ivermectin 1% cream generic

  12. Aeacxp says:

    can you buy prednisone without a prescription – buy deltasone no prescription 5mg prednisone

  13. Bodunh says:

    buy modafinil – getting a provigil prescription provigil a stimulant

  14. Qgense says:

    generic azithromycin 250mg – generic azithromycin 250mg azithromycin 500mg pills

  15. Ccqgot says:

    over the counter viagra 2017 – sildenafil discount coupon where to buy cheap viagra

  16. Easvtc says:

    buy cialis south africa – buy cialis next day delivery best online pharmacy

  17. Vguwws says:

    ivermectin over the counter uk – ivermectin 6mg stromectol tablets buy online

  18. Vwbqba says:

    casino world – slots online real money casino online usa

  19. Hxadjx says:

    ed pills that work – medication for ed dysfunction best ed pills

  20. Tljjvt says:

    prednisone coupon – prednisone generic order prednisone 40mg online

  21. Zwfsir says:

    viagra online without prescription free shipping – canada viagra online sildenafil 10mg tablets

  22. Puxmqs says:

    tadalafil online no rx – Cialis once daily online cialis canada

  23. Wtmpin says:

    ivermectine – cost of ivermectin medicine stromectol generic

  24. Mdgsbj says:

    how to cure erectile dysfunction at home – drugs to treat ed best over the counter erectile dysfunction pills

  25. Ymbvdn says:

    ventolin price uk – buy Albuterol ventolin online

  26. Qerpvl says:

    buy neurontin online neurontin tablets for sale – levothyroxine 1 mg synthroid cost generic

  27. effenny says:

    https://buystromectolon.com/ – buy stromectol 6 mg online

  28. Lawfrt says:

    purchase viagra usa – sildenafil no prescription

  29. effenny says:

    https://buystromectolon.com/ – buying ivermectin

  30. Discount Viagra Prescription

  31. Cialis says:

    Cilais Et Priligy

  32. Propecia says:

    Lioresal Commander 10mg

  33. Come Comprare Viagra Senza Ricetta Medica

  34. Usztdc says:

    vardenafil 20mg online – vardenafil price vardenafil bayer

  35. Stromectol says:

    Tadalis Sx Soft Side Effect Headaches

  36. emurmouri says:

    http://buytadalafshop.com/ – buy cialis 20mg

  37. expacuava says:

    https://buypropeciaon.com/ – propecia viagra combined

  38. Nukeon says:

    buy stromectol 6mg – ivermectin cost australia buy oral stromectol

  39. Stromectol says:

    Misoprostol Order Online

  40. Zjfiuy says:

    how to buy prednisone online – buy prednisone with paypal prednisone 250

  41. Xvsfmj says:

    methylprednisolone 8 mg tablet – lyrica 150 mg cost lyrica 2019

  42. furosemide 20 mg tablet buy online furosemide without prescription IteLi Tenny

  43. emurmouri says:

    https://buytadalafshop.com/ – generic cialis online pharmacy

  44. Viagra says:

    Brand Viagra Best Price

  45. Gtxsvw says:

    help me with my essay – buy custom essays letter writing services

  46. Propecia says:

    Acheter Viagra Canada

  47. effenny says:

    http://buystromectolon.com/ – ivermectin cost

  48. emurmouri says:

    https://buytadalafshop.com/ – cialis for sale online

  49. Cialis says:

    Keflex Drug Interactions

  50. I do not even know how I stopped up here, but I thought this
    submit was once great. I do not understand who you might be but certainly you’re going to a well-known blogger
    if you are not already. Cheers!

    Feel free to visit my page – practice test

  51. Xbwzoc says:

    canadian pharmacy ltd – otadalafil cialis online in canada

  52. Propecia says:

    Cialis Kaufen In Berlin

  53. effenny says:

    https://buystromectolon.com/ – buy stromectol pills

  54. Xvxyhg says:

    ivermectine online – generic ivermectin for humans where to buy ivermectin for humans

  55. Kiciary says:

    find general practitioner ivermectin for humans for sale ivermectin over the counter ivermectin india iwermektyna dla ludzi

  56. Oxptzs says:

    canadian pharmacy prednisone – prednisone online buy prednisone 5mg

  57. effenny says:

    https://buystromectolon.com/ – buy stromectol for dogs

  58. Hjjqdi says:

    furosemide 500 mg tablet – clomid treats furosemide brand name in usa

  59. Wendy says:

    all pass the cpc exam – Wendy, time
    i used to read smaller articles which also clear
    their motive, and that is also happening with this piece of writing which I am reading
    at this place.

  60. knizede says:

    https://buypriligyhop.com/ – cronadyn vs priligy

  61. Priligy says:

    Generic Viagra For Sale In The Usa

  62. Ytjwsi says:

    ventolin uk price – albuterol sulfate inhaler ventolin 90

  63. Lasix says:

    Levaquin No Prescription With Free Shipping Store Wisconsin

  64. Lasix says:

    Priligy Da 30 O 60

  65. Plaquenil says:

    Amoxicilina 250mg Cod Accepted On Line

  66. Uniodedob says:

    http://buyzithromaxinf.com/ – azithromycin for pneumonia

  67. Zithromax says:

    Viagra E Varicocele

  68. Lsbwif says:

    cytotec over the counter usa – cytotec 200 mcg tablet cytotec generic

  69. Plaquenil says:

    Cialis Lilly Nebenwirkungen

  70. Uniodedob says:

    https://buyzithromaxinf.com/ – can you buy zithromax in south america

  71. mokdiedo says:

    Grasatal Jonasar Hallgrimssonar erythromycin antibiotic azithro azithromycin without a doctor’s prescription day antibiotiс

  72. Abnobe says:

    Grasatal Jonasar Hallgrimssonar generic ivermectin is ivermectine for sale on dubai ivermectin tablets for humans uk stromectol

  73. priligy pill says:

    tadalafil with mephedrone

  74. Gladis says:

    Article writing is also a fun, if you be acquainted with then you can write if
    not it is difficult to write.

    my blog post … certification course (Gladis)

  75. Rgdeql says:

    doxycycline tab india – doxycycline 300 mg cost prednisolone 25mg buy online

  76. Xrnshm says:

    ivermectin 0.08 oral solution – oral ivermectin cost buy stromectol online

  77. Cephalexin Dosage In Children

  78. Wishene says:

    https://buylasixshop.com/ – lasix iv push too fast

  79. SMOONREST says:

    http://buyplaquenilcv.com/ – hydroxychloroquine price walgreens

  80. Does Zithromax Cure Gonorrhea

  81. Psbosp says:

    stromectol uk – stromectol 12 mg ivermectin tablet

  82. knizede says:

    http://buypriligyhop.com/ – priligy without prescription

  83. Zithromax says:

    Kamgara Sold In Malaysia

  84. Aerabn says:

    sildenafil online pharmacy – canadian sildenafil generic sildenafil online

  85. Priligy says:

    Purchase Effexor Xr Online

  86. SMOONREST says:

    https://buyplaquenilcv.com/ – what is plaquenil

  87. Plaquenil says:

    Meilleur Viagra Generique

  88. Zithromax says:

    Stendra In Internet

  89. Cephalexin Dose For Canines

  90. Zithromax says:

    Cialis En Generique Fiable

  91. Pbpoze says:

    tadalafil 5 mg – tadalafil price generic tadalafil

  92. SMOONREST says:

    https://buyplaquenilcv.com/ – plaquenil classification

  93. knizede says:

    http://buypriligyhop.com/ – priligy and viagra

  94. Rcmwfq says:

    accutane drug buy – accutane generic can you buy accutane over the counter

  95. Priligy says:

    viagra a los 30 anos

  96. Zithromax says:

    Effets Secondaires Viagra 100

  97. Plaquenil says:

    Zithromax And Drinking Alcohol

  98. Onkbiz says:

    term papers for sale online – essays help how to write a hiring letter

  99. knizede says:

    http://buypriligyhop.com/ – precio priligy 30 mg

  100. Nmykau says:

    ivermectin where to buy for humans – buy ivermectin pills ivermectin 50

  101. Joel says:

    Thanks to my father who stated to me regarding this weblog,
    this blog is actually amazing.

    Also visit my page – cpc exam (Joel)

  102. Zotran says:

    average cost for viagra – Cialis online ordering canada pharmacy cialis

  103. Emeami says:

    where to buy vardenafil over the counter – levitra vardenafil erectile dysfunction treatment

  104. Neurontine says:

    Mechanism Benzene To Amoxicillin

  105. joypehops says:

    http://buyneurontine.com/ – Neurontine

  106. Neurontine says:

    Best Buy Fedex Shipping Bentyl Anticholinergic

  107. Rsaxsw says:

    hydroxychloroquine side effects common – what is hydroxychloroquine 200 mg can i buy prednisone over the counter

  108. Enquide says:

    https://prednisonebuyon.com/ – prednisolone 15mg 5ml soln

  109. Flmqwa says:

    xenical 120mg – orlistat pills for sale orlistat alli cost

  110. joypehops says:

    http://buyneurontine.com/ – gabapentin for cats buy online

  111. joypehops says:

    http://buyneurontine.com/ – high on gabapentin

  112. Vigrol says:

    stromectol drug – stromectol stromectol ivermectin 1% cream generic

  113. brernoke says:

    generic for zyrtec allegra coupon cimetidine

  114. Sildenafil Pas Cher 150 Mg

  115. Prednisone says:

    Viagra Samples From Pfizer

  116. Gqcflk says:

    online pharmacy india – cialis dosage where to buy cheap cialis online

  117. Cialis E Sclerosi Multipla

  118. Xcigev says:

    prednisone 30 mg tablet – prednisone in mexico deltasone generic 5mg

  119. Smealf says:

    stromectol ivermectin amazon ivermectin ivermectin for humans liquide stromectol

  120. Rulljg says:

    buy stromectol online uk – stromectol lotion price ivermectin 18mg

  121. Pospiptow says:

    levitra suppliers levitra is used for levitra going generic

  122. Vflulc says:

    levitra viagra – herbal viagra sildenafil 50mg otc

  123. weilina says:

    where to buy ivermectin ivermectin for humans amazon ivermectina para humanos ivermektin 1% krГ©m ГЎltalГЎnos

  124. Spiaaf says:

    canadian pharmacy tadalafil 5mg – site 10 mg cialis

  125. Loemehoro says:

    lowest on viagra levitra and cialis levitra medication link compare viagra levitra cialis

  126. Ombpkd says:

    tadalafil 20mg lowest price – US cialis tadalafil for sale uk

  127. Dwpkzk says:

    covid ivermectin – site ivermectin tablets for sale walmart

  128. Twaqfw says:

    ivermectin cost in usa – purchase stromectol buy ivermectin 12mg

  129. Wmfyrh says:

    cheap dissertation help – buying a research paper for college essay helper

Leave a Reply