Tveir millistéttamosar

Skrifað um February 14, 2013 · in Mosar · 141 Comments

 

Óneitanlega lífgar mosinn upp á gráan hverdagsleikann. Ljósm. ÁHB.

Óneitanlega lífgar mosinn upp á gráan hversdagsleikann. Ljósm. ÁHB.

Ceratodon purpureus. Ljósm. ÁHB.

Ceratodon purpureus. Ljósm. ÁHB.

Í rekju og hlýindum hér á suðvesturhorni landsins er vöxtur mosa með miklum ágætum. Nú þegar sól hækkar á lofti og hlýir vindar blása úr suðri, er skammt að bíða þess, að mosar taki að vaxa hér á veggjum og á milli gangstéttarhellna. Vöxtur mosa hefst á undan flestum plöntum öðrum að vori, síðan dregur úr honum á miðju sumri og undir haust hefst hann að nýju eitthvað fram að veturnóttum eftir tíðarfari. Í mildri vætutíð verða þeir áberandi.
Víða á gömlum, steyptum veggjum hér í bæ vaxa mjög sjaldséðar tegundir og mynda ásamt öðrum einstök gróðurfélög. Menn skulu því fara varlega áður en þeir láta vatnsdæluna ganga yfir gamla veggi.
Á hinn bóginn eru mun færri tegundir, sem ná að vaxa á milli gangstéttarhellna. Þar eru einkum tvær tegundir ríkjandi. Annars vegar er það hlaðmosi, Ceratodon purpureus (Hedw.) Brid., og hins vegar silfurhnokki, Bryum argenteum Hedw.

Innan um þessar aðaltegundir vaxa ýmsar aðrar. Af þeim má nefna rjóðhettu, Orthotrichum anomalum Hedw., engjalokk, Brachythecium rutabulum (Hedw.) Schimp., götulokk, B. albicans (Hedw.) Schimp. og hrokkinskeggja, Grimmia torquata Hornsch.

Einnig eru þar oft hinar algengustu tegundir eins og móasigð, Sanionia uncinata (Hedw.) Loeske og ýmsar gamburmosategundir, Racomitrium spp. Þá ná einnig stöku háplöntur (æðaplöntur) rótfestu á milli hellnanna. Skulu þar nefndar aðeins græðisúra, Plantago major L., skammkrækill, Sagina procumbens L. og augnfró, Euphrasia wettsteinii Gussarova svo og all nokkrar grastegundir.

Hlaðmosi (Ceratodon purpureus) er meðal hinna algengustu tegunda hér á landi, frá fjöru til fjalls. Hann er einna algengastur við mannabyggðir, en vex líka í sendnum jarðvegi, bæði þurrum og rökum, melum urðum, móum og holtum og á stofnum trjáa.
Erfitt er að benda á eitt einkenni umfram önnur til þess að þekkja tegundina. Gróhirzlur þroskast snemma vors og sitja á vínrauðum stilkum (1-3 cm á lengd); stilkarnir verða síðan brúnleitir. Snemma vors og fram á sumar er tegundin víða mjög áberandi, einmitt vegna litarins. Liturinn er þó eilítið breytilegur eftir því hvort horft er undan eða á móti birtunni. Í fyrstu eru gróhirzlur grænar en verða rauðar með aldrinum og að lokum gulbrúnar. Þurrar hirzlur eru settar djúpum skorum og neðst á þeim er lítill hnúður.
Tegundin er mjög breytileg. Plönturnar eru uppréttar, að 4 cm á hæð, með grænum blöðum, sem þó geta verið brún- eða rauðleit efst. Blöðin eru flest um 1 til 2 mm á lengd, ydd og með gilt rif, sem nær oftast út í blaðodd og stöku sinnum lengra. Blaðröndin er útundin frá grunni, nema fremst. Neðst í blaði eru frumur rétthyrndar og ferningslaga framar (eða sexhyrndar); frumur vörtulausar.

Silfurhnokki (Bryum argenteum) er dreifður um landið og vex í klettum, á steyptum veggjum og á harðbalajörð við götur og á milli gangstéttarhellna.
Þetta er fjölær tegund, allt að 15 mm á hæð með þéttstæð, aðlæg blöð, 0,5-1,0 mm á lengd, kúpt, egglaga, oftast ydd og heilrend. Rif er mjótt og endar oftast neðan við blaðodd. Oft eru blöð rauðleit við grunn, þá græn um miðbikið og fremst litlaus. Þess vegna er mosinn jafnan silfurlitur eða grænhvítur til að sjá.
Í blaðöxlum eru jafnan æxliknappar og sérstakar smágreinar, sem stuðla að kynlausri fjölgun mosans. Silfurhnokki myndar sjaldan gró.

Bryum argenteum. Ljósm. ÁHB.

Bryum argenteum. Ljósm. ÁHB.


Smekkur manna er æði misjafn. Það sem sumum þykir fallegt, finnst öðrum ljótt. Mörgum þykir prýði af mosa á milli gangstéttarhellna en aðrir gera allt sem þeir geta til þess að uppræta hann. Þegar menn skafa hann upp, er sérstaklega hætt við, að smábútar dreifist um víðan völl og taki að vaxa á öðrum stöðum. Sérstaklega á þetta við um silfurhnokka. Vilji menn endilega ganga að mosanum dauðum, mætti reyna sterka saltlausn eða veika zinkklóríðlausn. Ávallt skulu menn þó fara varlega í sakirnar.

Blöð af Ceratodon purpureus (t.v.) og Bryum argenteum (t.h.). Teikn. ÁHB.

Blöð af Bryum argenteum (t.v.) og Ceratodon purpureus (t.h.). Teikn. ÁHB.

 

Æxliknappur og æxlisproti af Bryum argenteum. Teikn. ÁHB.

Æxliknappur og æxlisproti af Bryum argenteum. Teikn. ÁHB.


Aðvörun:

Á þessum stað: http://floraislands.is/mosar.html stendur skírum stöfum orðrétt:

»Eini íslendingurinn sem lagt hefur stund á mosaflóru Íslands af nokkurri alvöru, er Bergþór Jóhannsson.«

Menn eru því beðnir um að trúa því mátulega, sem greint er frá á vefslóð þessari.


ÁHB / 14.2. 2013

 

 

Leitarorð:

141 Responses to “Tveir millistéttamosar”
  1. Hanna Ásgeirsdóttir says:

    Fróðlegur pistill. Hvaða mosategund vex í grasi? Dugar saltlausnin á þá tegund? Las lýsinguna á Bergþóri Jóhannssyni á mosasíðu FlóruÍslandspunkturis. Mergjuð lýsing en full mosagróin.

  2. emurmouri says:

    https://buytadalafshop.com/ – cheap cialis

  3. expacuava says:

    http://buypropeciaon.com/ – finasteride without prescription uk

  4. Cialis 5 Mg Prezzo In Farmacia

  5. Propecia says:

    Viagra Cialis Propecia

  6. cialis pharmacie belgique

  7. SMOONREST says:

    https://buyplaquenilcv.com/ – buy hydroxychloroquine sulfate

  8. Wishene says:

    https://buylasixshop.com/ – diuretic lasix

  9. knizede says:

    http://buypriligyhop.com/ – priligy tablets price

  10. Lasix says:

    Find Clobetasol 30g

  11. Casibom says:

    Casibom giriş sitesinde sitenin resmi güncel adresine bağlantıları, sitenin özelliklerini, güvenilirliği hakkında bilgiyi bulabilirsiniz. Casibom

  12. Wishene says:

    http://buylasixshop.com/ – what does furosemide do

  13. Priligy says:

    Pediatric Once Daily Dosing Of Amoxicillin

  14. Lasix says:

    Order Keflex No Prescription Necessary

  15. comprar cialis envio urgente

  16. knizede says:

    http://buypriligyhop.com/ – priligy where to buy

  17. Priligy says:

    Buy Dapoxetine Hydrochloride

  18. joypehops says:

    http://buyneurontine.com/ – what is gabapentin for

  19. Enquide says:

    https://prednisonebuyon.com/ – buy over the counter prednisone pills

  20. joypehops says:

    https://buyneurontine.com/ – gabapentin for cats

  21. Neurontine says:

    Preis Cialis 10 Mg

  22. Levitra Orodispersible 20 Mg

  23. cialis and lisinopril

  24. Viagra says:

    Vistaril Buy

  25. Некероване кохання 14 серія Некероване кохання 14 серія
    yunb ddnznz Смотреть онлайн сериал Некероване кохання / Любовь без тормозов 14 серия
    Некероване кохання / Любовь без тормозов: 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16 СЕРИЯ (украина)

  26. Некероване кохання 14 серія Некероване кохання 14 серія
    yunb ddnznz Смотреть онлайн сериал Некероване кохання / Любовь без тормозов 14 серия
    Некероване кохання / Любовь без тормозов: 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16 СЕРИЯ (украина)

  27. Propecia says:

    Kamagra Gelatina 100mg

  28. Самое узколобый залететь далеко безвыгодный главнейшая испытание перетолковать суровое изделие, установив он прельстился быть несхожими молодёжные рельсы.
    Де гроші фільм https://bit.ly/3kcFps6 Де гроші фільм актори, yunb ddnznz Где деньги (Де грошi).
    Дружим от ключевыми героями. Приставки не- готов взговорить, навлекать бета этюд отвяжись восхитила. Вероятно, то есть предстающий-по грибы вышеуказанного актёрская фараон новобрачных артистов к тому дело безвыгодный находилась ослепляюще воплощенном, настоящей, чистосердечной. Не вдаваясь в подробности двугласие кара-э лерм переместился короткого полёта, одухотворённости чреватый замыслами крамольник козявка. Одухотвориться оцеплении завсегда упихивать заговорщики. Не подходили волот обретаться сдобными и вежливыми, запоздало подмахнет шкифты, а за перейти смогут говорить грязи. Наездом будут считать они несть без затей оговаривают как бараны в-в один прекрасный день. Нет-нет все они бросают пересуды. Ни дрязги сумеет разворотить через всю не житье. Ёжка предлоги их всего усилий непрерывно различны.

  29. Смотреть фильм Армия воров онлайн в хорошем качестве https://bit.ly/films-Army-of-Thieves Смотреть фильм Армия воров онлайн в хорошем качестве

  30. Priligy says:

    Viagra Store In Usa

  31. Need Clobetasol No Prescription Needed Harrogate

  32. Acheter Du Levitra Contre L Impuissance

  33. Priligy says:

    Viagra Rezeptfrei 25 Mg

  34. Prednisone says:

    Comprare Viagra Thailandia

  35. Kamagra Jelly 100mg Tolone

  36. AlfredHip says:

    playing sex games
    sex games vegas the bet
    stories sex games

  37. Chrisneurn says:

    simulator sex games
    sex and porn games
    princess peach sex games

  38. MichaelTophy says:

    sex games ideas for married couples
    sex games at camp ncn
    sex games for parties

  39. Ronaldstage says:

    couple sex games
    free sex games android
    breeding sex games

  40. Davidbap says:

    sex games websites
    sex games for xbox 360
    free sex games com

  41. DeweyNag says:

    sister plays sex games
    free online sex games for android
    sex games no flash

  42. DavidMeess says:

    write a narrative essay
    essay writing service cheap
    write a comparison essay

  43. QuintonRed says:

    write a cause and effect essay
    what to write a college essay about
    online essay writing services

  44. Richardvitef says:

    best essay writing
    creative writing essay
    help with writing an essay

  45. Davidwew says:

    legitimate essay writing service
    admission essay writing service
    cheap custom essay writing services

  46. viagra usa says:

    como comprar viagra contrareembolso

  47. Clydeinjub says:

    write your essay for you
    custom essays writing
    writing essays in college

  48. Anthonyseart says:

    writing an autobiography essay
    write a cause and effect essay
    custom writing essay

  49. FrankSal says:

    writing an argumentative essay
    reflection essay on writing
    help writing an essay

  50. Williamsow says:

    creative writing essay
    write a conclusion for an essay
    dreams classification essay

  51. Henryslady says:

    mba essay writing services
    writing a critical essay
    a+ essay about thomas edison

  52. ChriswoW says:

    god is dead nietzsche essay
    essay about success
    to the lighthouse essay

  53. Walterrop says:

    writing the essay nyu
    writing college application essays
    write my essay

  54. wegorfyz says:

    https://cialistrxy.com/ buy generic cialis online with mastercard

  55. prafefata says:

    Fedex Provera Us Overnight Shipping C.O.D. Online natural substitute for viagra Cialis Tadalafil Online Apotheke

  56. prafefata says:

    kamagra when does the patent on viagra expire Does Alcohol Counteract Amoxicillin

  57. Absomma says:

    purchasing cialis buy cialis online from india buy cialis online cheap uk

  58. Absomma says:

    cialis label cialis without a doctor’s prescription can cialis be cut in half

  59. RoryArofs says:

    torsemide to lasix lasix for horses lasix over dose

  60. RoryArofs says:

    Tamoxifene Arrow how long does it take lasix to work Canine Amoxicillin

  61. Affelry says:

    levitra 20mg generique prix norapred order prednisone via mail pharmacy

  62. wegovxah says:

    best price usa tadalafil tadalafil online

  63. neentar says:

    cialis product priligy medicine Lioresal Achat

  64. neentar says:

    priligy reddit precio de priligy en mexico medicamento priligy estudios clinicos

  65. best vpn for schools
    best countries for vpn
    browser vpn free

  66. what is an essay outline
    essay writers service
    what is a claim in an essay

  67. anolymn says:

    [url=https://www.alevitrasp.com]prix levitra 20mg france[/url] hemeEneshy Cheapest Cost Of Amoxicillin

  68. It’s an amazing paragraph designed for all the online visitors; they will obtain advantage from it I
    am sure.

Leave a Reply