Skipulag byggðar á Íslandi – Frá landnámi til líðandi stundar

Skrifað um July 16, 2012 · in Almennt · 87 Comments

BÆKUR – Náttúrufræðirit
Skipulag byggðar á Íslandi – Frá landnámi til líðandi stundar
Höfundur: Trausti Valsson. 480 bls. Háskólaútgáfan, Reykjavík 2002. ?
Ritdómur, Morgunblaðið 4. janúar 2003:25.

Það er ekki lítið í fang færzt að taka saman yfirlit yfir skipulag byggðar á Íslandi allar götur frá landnámi til líðandi stundar. Fram til þessa hefur almenningur ekki átt greiðan aðgang að upplýsingum um skipulag og framvindu byggðar hér á landi og má því segja, að hér sé um brautryðjendaverk að ræða. Vissulega hefur margt verið ritað um sögu byggðar og ýmsar greinagerðir samdar um það efni, en það hefur ekki verið sett fram á jafn heildstæðan hátt áður og í fræðilegu samhengi.

Að hluta til er bók þessi í ætt við kennslubækur, því að hún fjallar á margan hátt um aðferðir skipulagsfræðinnar. Að öðrum þræði er hún sagnfræðirit, því að rakin er saga byggðaþróunar í landinu, en einnig er skyggnzt fram á við.

Bókin skiptist í fimm meginkafla. Í hinum fyrsta er rætt um landið og náttúruna sem hið mótandi afl. Þá er fjallað um hin fyrstu skref í byggðarmótun og gerð grein fyrir grundvallaratriðum, sem þar ráða. Í þriðja meginkafla, sem er sýnu lengstur, er farið nákvæmlega í skipulagsþróun bæja og óbyggðra svæða. Í fjórða kafla er þróun kerfa á landsvísu gerð ítarleg skil og í fimmta og síðasta meginkafla er litið til lengri tíma og síðari tíma þróun gerð að umtalsefni.

Bókin er geipilega efnismikil og ótrúlega víða komið við. Sambúð lands og þjóðar er höfundi hugleikin og hann bregður upp mörgum myndum af, hvernig náttúran hefur haft áhrif á búsetu. En það er fleira sem kemur til, því að atvinnuhættir, samgöngur og félagsleg atriði hafa ekki síður haft áhrif. Þá leggur höfundur mikið upp úr mati á stöðu og möguleikum þéttbýlis og strjálbýlis vegna allrar þeirrar umbyltingar, sem er að verða í allri gerð þjóðfélagsins.

Höfundur færir margvísleg rök fyrir því, hvernig skipulag getur nýtzt sem verkfæri til þess að finna út og greina hvað er að gerast í búsetuþróun. Á grundvelli slíkrar greiningar megi síðan bregðast við á skynsaman hátt og skapa ný tækifæri. Því miður hefur víða margt farið í handarskolum í skipulagsmálum eins og víða er réttilega bent á.

Ekki er ósennilegt, að ýmsir hafi sitthvað að athuga við ýmsar staðhæfingar, sem fram koma í þessu mikla riti. Höfundur er óhræddur
við að segja skoðun sína og hann bendir á fjölmörg atriði, sem sennilegt er, að fæstir hafi hugleitt; því verður þessi bók án efa
veigamikill umræðugrundvöllur í náinni framtíð. Það er laukrétt hjá höfundi, að því fer fjarri, að Reykjavík geti kallazt vistvænn bær. Stundum sýnist þó sem of mikillar einföldunar gæti í umfjöllun og of víðtækar ályktanir séu dregnar af einstökum atburðum. Má benda á, að heildarfjöldi býla á afmörkuðu svæði, til dæmis í einum dal, segir næsta lítið um búskaparsöguna, því að býlin voru ekki í byggð á sama tíma. Þá verður að gæta þess, að hlutfall á milli nautgripa og sauðfjár var allt annað á fyrri öldum heldur en síðar varð og afrakstur beitilanda breyttist mjög til hins verra á skömmum tíma. Allt hafði þetta áhrif á búsetu landsmanna. Sums staðar er notkun hugtaka röng, eins og ekki er gerður greinarmunur á trjárækt og skógrækt.

Einnig saknar maður þess, að ekki skuli meira fjallað um þróun skipulagsmála með tilliti til nýbýlalöggjafarinnar (Rauðku) eða sagt
frá áformum Nýbyggingarráðs, meðal annars um að reisa 100 þúsund manna bæ í Höfðakaupstað. Frá þessum árum munu vera til margar skýrslur og greinagerðir um viðamikla uppbyggingu á landsbyggðinni, og kanski hafa sumar verið látnar hverfa. Meðal annars samdi einn manna, sem lét mikið til sín taka, ritið »Hvernig byggja skal landið«.

Bók þessi er í stóru broti með mörgum myndum, uppdráttum og kortum. Myndir er því miður mjög litlar og sumar óskýrar, sömu sögu er að segja um sum kortanna að erfitt er að lesa á þau. Nokkrir hnökrar eru í texta, sem auðvelt hefði verið að lagfæra.

Að lokum skal það áréttað, að hér er hnýsilegt rit á ferð, sem mikil vinna hefur verið lögð í, og mun vafalaust teljast til grundvallarrita í þessum fræðum, þegar fram líða stundir. Höfundur á lof skilið fyrir framtak sitt.

 

Leitarorð:

87 Responses to “Skipulag byggðar á Íslandi – Frá landnámi til líðandi stundar”
  1. Xtaotn says:

    getting a provigil prescription – provigil vs nuvigil provigil for adhd

  2. Yytxda says:

    accutane 40 mg – accutane 30mg accutane 20 mg

  3. Xcvvrk says:

    amoxicilin brand name – amoxicillin 500mg capsules generic amoxicillin 500mg

  4. Aqjebj says:

    vardenafil coupon – buy vardenafil in uk vardenafil 10 mg

  5. Zcbiqp says:

    generic tadalafil tablets – tadalafil 2.5 mg price cialis 60 mg price

  6. Qghglb says:

    stromectol price uk – stromectol sales ivermectin 4 mg

  7. Byxodf says:

    6000 mg accutane – accutane 20 mg online accutane pills for sale

  8. Hskktf says:

    lyrica buy online uk – lyrica 325 mg canadian drugs pharmacy

  9. Vijmvy says:

    amoxicillin price without insurance walmart – amoxicillin without dr script amoxil

  10. Zqvlfz says:

    internet pharmacy manitoba – buy tadalafil 10 mg average cost of cialis daily use

  11. XEvil 5.0 leyst kapteinn á heimasíðu

    Langar til að senda texta að 12.000.000 (12 MILLJÓNIR!) vefsíður? Ekkert vandamál – með nýja “XEvil 5.0 + XRumer 19.0.8” hugbúnaður flókin!
    Blogg, vettvangi, stjórnir, verslanir, gestabækurnar, félagsleg net – hvaða vél með hvaða captchas!
    XEvil einnig í samræmi við allir ÞETTA/SMM háskólanám og handrit, og er hægt að taka captchas frá hvaða uppspretta. Bara að reyna það! 😉

    Kveðjur, MashaUnord4605

    P.S. Mikið afslætti eru í boði (allt 50%!) í stuttan umfjöllun um XEvil á hvaða vinsæll vettvang eða vettvang. Bara að spyrja Opinbera stuðning fyrir afsláttur!

  12. Mtfhcp says:

    prednisone no script – prednisone without a prescription buy prednisone without rx

  13. Thdkzq says:

    provigil dosage – modafinil adhd modafinil reddit

  14. Xvtyql says:

    azithromycin dosage – zithromax antibiotic zithromax z pak

  15. Wtvwqi says:

    generic viagra for women – viagra 100mg tablet online in india viagra generic otc

  16. Tuvyue says:

    cialis 10 – about cialis purchasing cialis in mexico

  17. Dpmnxh says:

    ivermectin for people – buy stromectol 12mg stromectol price in india

  18. Jbiijw says:

    best casino online – free casino games legitimate online slots for money

  19. Phmnsn says:

    erectile dysfunction symptoms – ed pills at walmart ed treatment pills

  20. Zdcfdu says:

    prednisone drugs – order prednisone 5mg by prednisone w not prescription

  21. Ebynmd says:

    canadian viagra cost – order sildenafil us viagra online nz

  22. Ajzyry says:

    low price cialis – Buy cialis generic cialis 50 mg

  23. Dirrkd says:

    buy stromectol europe – generic stromectol for humans ivermectin australia

  24. Qevfub says:

    cures for ed – best medication for ed ed treatment

  25. Dbcjhh says:

    ventolin hfa inhaler – ventolin price uk can i buy ventolin over the counter in usa

  26. Rdxlpt says:

    how much is cytotec pills – cytotec buy online india buy cytotec online australia

  27. Envdvs says:

    neurontin 600mg – how to get neurontin buy cheap synthroid

  28. Tfdkxy says:

    discount generic viagra online – viagra price in canada

  29. Lwvhgs says:

    cheapest tadalafil cost in usa – 10 mg tadalafil tablets

  30. Kzdzzq says:

    vardenafil prices – acquisto vardenafil online vardenafil online reviews

  31. Vjfzcs says:

    ivermectin humans – stromectol generic name buy ivermectin nz

  32. Jblbcv says:

    over the counter medrol – lyrica tablets 100mg lyrica medicine generic

  33. lasix price at walmart furosemide price IteLi Tenny

  34. Ttksxb says:

    how to write a hiring letter – writing essays help help with term papers

  35. Ywipyb says:

    where to buy viagra over the counter in usa – Brand viagra over the net cheap viagra for women

  36. Uddshd says:

    60 mg tadalafil – Buy cialis next day delivery cialis 20mg price in india online

  37. furosemide 40 mg tablet price cost of lasix IteLi Tenny

  38. Ycbule says:

    ivermectin humans – buy stromectol nz ivermectin 12 mg

  39. Hnxbsb says:

    prednisone 1 mg for sale – deltasone without script online fast shipping prednisone

  40. Kiciary says:

    aca health care generic ivermectin ivermectin can you buy ivermectin in the us ivermectin 18mg

  41. Uqtygs says:

    furosemide 400 mg – generic clomid 25mg 40 mg lasix

  42. Yvuicq says:

    ventolin price australia – ventolin generic price Albuterol online

  43. Rjpwse says:

    cytotec over the counter drug – cytotec mexico where can i get cytotec over the counter

  44. flourn says:

    ivermectin 3mg ivermectina para humanos

  45. Eppknk says:

    buy doxycycline 100mg cheap – prednisolox.com prednisolone buy online uk

  46. Cykqwg says:

    stromectol oral – stromectol tablets uk where to buy ivermectin for humans

  47. Lcfwox says:

    fda ivermectin – topical ivermectin cost ivermectin 6mg dosage

  48. Pzbnvi says:

    natural sildenafil – sildenafil generic sildenafil from india

  49. My spouse and I stumbled over here from a different page and thought I might check things out.
    I like what I see so now i’m following you. Look forward to finding out
    about your web page for a second time.

  50. Thdknd says:

    tadalafil prices – tadalafil buy buy real tadalafil online

  51. Lodbna says:

    buy accutane online singapore – accutane online pharmacy uk accutane prescription australia

  52. Rqtwnu says:

    college essay assistance – help with term papers affordable essay writing

  53. Just want to say your article is as astounding. The clearness in your post is simply spectacular and i can assume you’re
    an expert on this subject. Well with your permission let me to grab
    your feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please continue the rewarding work.

  54. Jyedfe says:

    ivermectin 80 mg – stromectol stromectol buy generic ivermectin

  55. Cdjggf says:

    pharmacy online viagra – buy generic viagra online pharmacy cialis 2019

  56. Tcaneb says:

    levitra canada – generic vardenafil online medicine erectile dysfunction

  57. Exftoc says:

    harvey risch hydroxychloroquine – methotrexate and plaquenil prednisone 10mg for sale

  58. Oukbhh says:

    orlistat starting dose – orlistat 60mg vs 120mg orlistat cost

  59. Wkwhpo says:

    ivermectin 8 mg – ivermcn.com ivermectin for humans

  60. brernoke says:

    cost of cetirizine 10mg what is cetirizine hydrochloride 10mg lytx drivecam

  61. Tqgycy says:

    cheap viagra 100 – sildenafil citrate sildenafil canadian pharmacy

  62. Mbugsw says:

    where can i buy cialis tablets – to buy cialis generic cialis australia

  63. Gdcetm says:

    cialis pills 5mg – buying drugs from canada medical mall pharmacy

  64. Dzwseb says:

    prednisone dosage – brand name drug prednisone prednisone 20 mg

  65. Smealf says:

    ivermectin tablets ivermectin 250ml buy stromectol canada ivermectin ऑनलाइन खरीदें

  66. Zdgpjf says:

    purchase stromectol – ivermectin for sale online stromectol pill for humans

  67. Dvriaq says:

    ivermectin syrup – stromectol ivermectin ivermectin 3mg pill

  68. Txctsd says:

    where can i buy viagra cheap online – viagra medication sildenafil drug coupon

Leave a Reply