Umferðarkennsla í matreiðslu

Skrifað um March 31, 2014 · in Almennt · 258 Comments

Jóninna Sigurðardóttir.

Jóninna Sigurðardóttir.

„Umferðarkennslan getur fært nýtt líf í hverja sveit, veitt hlýjum straumum í skapgerð hverrar konu, útrýmt gömlum venjum, en skilið eftir menningu og manndáð.”

Kona sú, sem þetta ritar, var fröken Jóninna Sigurðardóttir. Enginn Íslendingur hafði jafnmikil áhrif á þróun íslenskrar matargerðar á fyrri hluta 20. aldar og hún. Fröken Jóninna, eins og hún var jafnan kölluð, var hvoru tveggja í senn matreiðslukennari og matreiðslubókarhöfundur.
Jóninna Sigurðardóttir fæddist á Þúfu í Fnjóskadal 1879 en ólst upp frá 1883 á Draflastöðum í sömu sveit. Af níu börnum foreldra hennar, Sigurðar Jónssonar og Helgu Sigurðardóttur, náðu aðeins fimm fullorðinsaldri. Þau voru, auk Jóninnu, Sigurður búnaðarmálastjóri, Karl Ágúst, bóndi á Draflastöðum, Guðrún á Halldórsstöðum í Kinn og Karitas í Veisu, móðir Kristjáns skólastjóra á Hólum. Hún fór ung í Kvennaskólann á Akureyri og hélt síðan til Noregs til að nema hússtjórn og var þar í hálft ár. Þá fór hún til Danmerkur og stundaði þar hússtjórnar- og kennaranám. Hún kom heim sumarið 1903, fékk þá styrk hjá Búnaðarfélagi Íslands til að ferðast um og kenna húsmæðrum og stundaði farkennslu í matreiðslu næstu árin. Námskeið hennar nutu mikilla vinsælda og voru mörg kvenfélög stofnuð í kjölfar þeirra. Hún stundaði umferðarfræðsluna í þrjá vetur í Þingeyjarsýslum báðum, en einnig í Eyjafjarðar-, Skagafjarðar- og Húnavatnssýslum.
Árið 1907 hóf Jóninna matreiðslukennslu í húsnæði Gróðrarstöðvarinnar á Akureyri og rak þar nokkurs konar matreiðsluskóla í nokkur ár. Þar lagði hún meðal annars áherslu á að kenna fólki að nota heimaræktaðar matjurtir, ber og annað. Árið 1915 keypti hún hús og hóf þar greiðasölu og hótelrekstur undir nafninu Hótel Goðafoss. Hótelið rak hún fram til 1945. Jóninna hafði mikinn áhuga á að stofna húsmæðraskóla á Akureyri og beindi kröftum sínum mjög að því síðari hluta ævinnar. Skólinn tók til starfa haustið 1945 og var Jóninna fyrsti formaður skólanefndar.
Þekktust er Jóninna fyrir matreiðslubók sem hún sendi frá sér 1915 eftir hvatningu og með tilstyrk George H. F. Schrader, auðugs, þýzkættaðs Bandaríkjamanns sem var tíður gestur á Akureyri. Bókinni, Matreiðslubók fyrir fátæka og ríka, var mjög vel tekið, hún seldist strax upp og var endurútgefin árið eftir. Jóninna bætti svo miklu við fyrir næstu útgáfu, sem kom út 1927 og hét aðeins Matreiðslubók. Þar íslenzkar Jóninna meðal annars nær öll hráefnisheiti, talar til dæmis um eiraldin, tröllasúru og stenglur fyrir apríkósur, rabarbara og makkarónur. Einnig var hitaeiningatafla við hverja uppskrift. Bókin var endurútgefin 1943 í stærra broti og endurprentuð 1945 en skömmu síðar kom út bókin Matur og drykkur eftir Helgu Sigurðardóttur, bróðurdóttur Jóninnu, og má segja að hún hafi ýtt Matreiðslubók Jóninnu til hliðar sem helstu matreiðslubiblíu Íslendinga.
Síðustu ár rak Jóninna matsölu að Oddagötu 13 á Akureyri ásamt dyggri aðstoð Herdísar Sigurjónsdóttur frá Krossi í Ljósavatnsskarði. Jóninna var ógift og barnlaus en ól upp þrjár systur, dætur Jóns Kristjánssonar og Laufeyjar Jónsdóttur, þær Jóninnu, Guðrúnu Kristínu Jóhönnu og Lillý Ragnhildi og svo löngu síðar dóttur nöfnu sinnar og nöfnu, Jóninnu Karlsdóttur, danskennara.
Jóninna andaðist 1962.

Í kjölfar námskeiða Jóninnu voru stofnað kvenfélög víða í sveitum, og 7. júní 1905 var stofnað Samband þingeyskra kvenfélaga á Ljósavatni í Suður-Þingeyjarsýslu, sem nú heitir Kvenfélagasamband Suður Þingeyinga.
Á 50 ára afmæli sambandsins 1955 hélt fröken Jóninna aðalræðuna, sem hér fer á eftir:

Heiðruðu félagskonur og aðrir góðir gestir

Flestum, sem komnir eru á efri ár, mun finnast, er þeir líta aftur til liðins tíma, að 50 ár séu aðeins skammur tími. Það sanna þau orð, sem okkur falla svo oft af munni: „Mér finnst svo skammt síðan þetta eða hitt gerðist, og þó eru það orðin 50 ár.“ Öðru máli gegnir, þegar við í æsku eða á bezta skeiði ævinnar horfum fram á leið. Þá finnst okkur 50 ár fram undan vera langur tími og mikil og margþætt störf munum við geta leyst af hendi á svo löngum tíma. – mörgu góðu og nytsömu hrundið í framkvæmd, okkur sjálfum og öðrum til blessunar.

Í dag eruð þið, heiðruðu félagskonur, saman komnar hér til að minnast stofnunar Sambands þingeyskra kvenfélaga fyrir 50 árum, og hverju þetta félaga samband hefur áorkað á þessu árabili.

Ég mun ekki rekja þá sögu, en hún er merkileg og alkunna og augljós glæsilegur árangur af störfum félaganna og sambandsins, og þó enn meiri sá árangur, sem ekki blasir eins við augum – sjálft menningargildið fyrir hvern starfandi einstakling og sýslufélagið.

Mér verður hugsað til aðdraganda þess, að Samband þingeyskra kvenfélaga var stofnað.

Veturinn 1903-1905 (að báðum meðtöldum) ferðaðist ég um sveitir Suður-Þingeyjarsýslu og hafði matreiðslunámskeið fyrir konur, aðallega húsmæður. – Ég hafði dvalið um tíma í Danmörku og lært matreiðslu og fleira í sambandi við heimilishald. Síðustu mánuðina þar var ég í Ankerhus-kennslukvennaskóla hjá frú Magdalene Laurussen. Um þær mundir var þar að hefjast umferðarkennsla í matreiðslu, og hvatti frú Magdalene mig mjög að fara heim til Íslands og takast á hendur umferðarkennslu þar. Kvaðst hún jafnvel mundu fara með mér, ef ástæður leyfðu, en af því varð þó ekki.

Ég var fátæk af peningum, fatnaði og öðrum vísdómi en þeim, sem tilheyrði matargerð og heimilishaldi.

Strax eftir heimkomu mína til landsins leitaði ég á fund formanns Búnaðarfélags Íslands í Reykjavík, hr. Þórhalls Bjarnasonar, biskups, í þeim vændum að fá nokkurn styrk til kennslunnar. En biskupinn var þá kominn norður á Akureyri í einhverjum erindum. Ég hélt þá til Akureyrar til þess að ná tali af honum, en var þó nokkuð kvíðandi og hikandi að ganga á fund biskupsins sjálfs og ekki sízt þar sem hann var til húsa hjá amtmanninum, Páli Briem. En biskupinn tók mér vel og ljúfmannlega og hlustaði með þolinmæði á mál mitt, þegar ég var að útskýra fyrir honum fyrirætlun mína og hvernig ég ætlaði að framkvæma hana.

Nemendurnir áttu að sjá mér fyrir fæði, húsnæði og ferðakostnaði, en kaup fyrir kennsluna vildi ég fá hjá Búnaðarfélagi íslands. Þá sagði blessaði biskupinn: „Við gætum nú máske látið yður hafa 100.00 kr, ef þér viljið endilega reyna þetta.“ – Og svo bætti hann við: „En konurnar vilja þetta ekki.“

Með það skildum við, og þóttist ég þó nokkru bættari við að hefja starfið, þótt fjárstyrkurinn væri lítill.

Guðrún systir mín bjó þá á Halldórsstöðum í Kinn. Ég dvaldi hjá henni nokkurn tíma þetta sumar, og ræddi ég þá oft við ýmsar konur um þessa fyrirhuguðu umferðarkennslu. Virtist mér konum líka vel, að þetta væri reynt.

Ég lagði af stað í fyrstu kennsluför mína í október 1903. – Farangur minn var á Draflastöðum í Fnjóskadal, og bjó ég hann niður í gamalt koffort og kassa hæfilegan fyrir olíuvél til matsuðu. Auðvitað varð að flytja þetta á reiðingshesti, því að þá var ekki ferðazt í skrautmáluðum bílum og þotið með geysihraða.

Fyrsti kennslustaðurinn var Halldórsstaðir í Kinn. – Mér fannst ferðalagið heldur dapurlegt. Fylgdarmaðurinn reið á undan og teymdi trússhestinn, en ég reið á eftir honum. – Þannig var ég oftast flutt milli kennslustaða á meðan ég hafði umferðarkennsluna á hendi.

Fólkið á Halldórsstöðum átti ekki meir en svo von á komu minni, en gerð voru boð á bæina í kring og söfnuðust brátt nægilega margar konur til námsins í það húsrúm, sem unnt var að veita. Voru þær 10-14, og var sú tala nemenda venjulegust á námskeiðunum.

Kennslan fór fram í miðbaðstofunni á Halldórsstöðum. Þar var eitt lítið borð og olíuvélin – sjálft suðutækið – látin standa á kassa.

Þetta gekk furðuvel. En einhvern veginn fannst mér sem eldra frændfólkið mitt á Halldórsstöðum treysti ekki of vel smalastúlkunni frá Draflastöðum, þar sem hún stóð og prédikaði fyrir fólkinu og sýndi því nýjar aðferðir við matargerð.

Þegar kennslan hafði staðið í 2 daga, sáum við út um gluggann, þar sem við vorum við matargerðina, að kona kemur ríðandi á fráum fáki utan fellið. Hún reið í söðli og var í síðu pilsi, eins og þá var siður hefðarkvenna. Þessi kona var Kristbjörg í Yztafelli, og erindið var að kynnast kennslu minni. – Ég hálfkveið komu hennar, satt að segja – hugsaði, að henni mundi sjálfsagt þykja lítið koma til þessarar tilraunar minnar. En þetta fór á betri veg en ég hugði. Hún kom inn og settist í nemendasæti, hlýddi á kennsluna og gerði uppskriftir að matarréttunum og tók þátt í öllu, er fram fór í sambandi við kennsluna.

Áður en námskeiðinu lauk, sagði Kristbjörg, að varla hefði konum fallið meira happ í skaut í sambandi við matargerð og ýmis önnur heimilisstörf en að láta færa sér heim til sín fræðsluna um þessi efni, og hún skyldi láta blessaðan biskupinn heyra það, að konur vildu læra nýjungar og auka við þá litlu kunnáttu sína, sem fyrir væri.

Mér fannst þessi kona koma til að glæða skilning og styrkja lifandi samband milli kennarans og nemendanna.

Námskeiðið á Halldórsstöðum endaði með veizluhaldi. Nemendurnir matreiddu sjálfir og nutu stundarinnar við borðhaldið með miklum fögnuði og glaðværð.

Næsti kennslustaður var Varðgjá við Eyjafjörð hjá Aðalbjörgu og Stefáni, og fór kennslan þar fram á sama hátt og á Halldórsstöðum.

Eitt sinn á meðan námskeiðið stóð yfir á Varðgjá, kom Stefán bóndi heim úr ferð til Akureyrar og segir þá við mig: „Nú eru þeir komnir í blöðin með kennsluna þína í Kinninni.“

Eftir þetta stóð ekki á beiðni um, að ég héldi námskeið í sveitunum. En sumum karlmönnum að minnsta kosti þótti þó nóg um allt þetta skólahald og kostnaðinn við það. Þetta ár (1903) kenndi ég þó aðeins á þessum tveimur bæjum.

En nú var risin vakningaralda, sem ekki varð stöðvuð.

Á næstu tveimur árum hafði ég námskeið í öllum sveitum S.-Þingeyjarsýslu. Og ég held, að mér sé óhætt að segja við sívaxandi ánægju og áhuga kvenna að njóta fræðslunnar og lyfta sér upp frá hversdagsstritinu og fábreytninni þessa fáu daga sem námskeiðið stóð á hverjum stað.

Til þess að staðfesta það, sem ég sagði, að sumum hefði þótt nóg um þessar tiltektir og skólabrölt okkar kvennanna, vil ég segja ykkur hvað vel greindur og skáldmæltur kunningi minn, efnabóndi, sagði við mig: „Þú kveikir alls staðar þessar týrur.“

Þessi orð segja sína sögu. – En þarna kveikti hann sjálfur á týru í huga mínum.

Ég tók að velta því fyrir mér, hvort ekki mundi vera tiltækilegt að koma þessari kennslu í form og líkingu við hússtjórnarskóla. Og þegar ég var á leiðinni að Stóruvöllum í Bárðardal veturinn 1905 til þess að hafa þar matreiðslunámskeið, fór þetta naumast nokkra stund úr huga mér. Og þegar ég hafði skýrt konunum í Bárðardal frá hugmynd minni, voru þær ekki lengi að velta því fyrir sér að hefjast handa um undirbúning að stofnun húsmæðraskóla í héraðinu. Það voru traustar konur í orði og verki.

Vegna þess, hve langt er á milli bæja í Bárðardal, gistu konurnar á Stóruvöllum meðan námskeiðið stóð yfir. Gafst því góður tími til að ræða skólamálið. Þær sendu öllum kvenfélögum sýslunnar bréf og skýrðu þar frá hugmyndinni og hvöttu til að hrinda málinu í framkvæmd. Stofnuð voru kvenfélög í sveitunum, þar sem þau voru ekki áður. Á sínum tíma komu svo fulltrúar frá kvenfélögunum saman á fund á Ljósavatni til þess að stofna samband þingeyskra kvenfélaga.

Mér finnst mega segja, að konurnar í Bárðardal hafi breytt týrunni minni í skært lampaljós, það er Samband þingeyskra kvenfélaga.

En lampaljósið varð að enn skærara ljósi – rafljósi, það er stofnun Húsmæðraskólans á Laugum. Frá honum leggur skæra birtu um allar sveitir Þingeyjarsýslna og víðar. Sú skólastofnun var mikið átak. Og enginn mistök urðu með skólann. Til forstöðu hans var valin mikilhæf og vel menntuð kona, fr. Kristjana Pétursdóttir frá Gautlöndum.

Þótt skólinn sé ekki stór, hefur ljós þekkingar í bóklegum og verklegum fræðum breiðzt út frá honum til blessunar héraðsbúum á beinan hátt og þjóðarheildinni á óbeinan hátt.

Ég vil svo að lokum tjá þakkir mínar og virðingu öllum þeim fjölmörgu og mikilhæfu konum, lífs og liðnum, sem ég kynntist á ferðum mínum um sýsluna fyrr á árum á námskeiðunum, er ég hafði í sveitunum. Mér fannst námskeiðin óslitin veizlugleði, og frá þeim stafar björtum geislum í endurminningunni. – Ég er ánægð með kennsluferðirnar mínar og hundrað krónurnar úr hendi biskupsins – styrk Búnaðarfélagsins.

Ég bið svo að lokum hann, sem öllu stjórnar og leiðum ræður að breiða kærleiksljós sitt yfir öll störf Sambands þingeyskra kvenfélaga í þágu menntunar og mannbóta.

Skýringar:
Á Halldórsstöðum í Ljósavatnshreppi bjuggu Kristján Sigurðsson (1868 – 1952) og kona hans Guðrún Sigurðardóttir (1875 – 1937) frá Draflastöðum.
Kristbjörg Marteinsdóttir (1863-1938) í Yztafelli, frá Bjarnastöðum í Bárðardal, kona Sigurðar Jónssona (1852-1926), bónda og ráðherra.
Á Stóruvöllum í Bárðardal bjuggu þá Sigurgeir Jónsson (1866-1954), síðar söngkennari og kirkjuorganisti á Akureyri, og kona hans Júlíana Friðrika Tómasdóttir (1871 -1953).
Á Varðgjá bjuggu Stefán hreppstjóri Stefánsson (1873-1964) og Aðalbjörg Hermannsdóttir (1882-1936).

 

ÁHB /31. marz 2014

 

 

Leitarorð:

258 Responses to “Umferðarkennsla í matreiðslu”
  1. I do accept as true with all the ideas you’ve presented for your post. They’re really convincing and can certainly work. Still, the posts are very quick for novices. May you please extend them a little from next time? Thanks for the post.

  2. I like this site very much, Its a really nice post to read and find info .

  3. JackJab says:

    [url=https://buspironebuspar.monster/]buspar 60 mg[/url]

  4. Hey very nice web site!! Man .. Beautiful .. Superb .. I’ll bookmark your site and take the feeds additionally?KI’m glad to seek out numerous helpful info right here in the submit, we’d like work out extra techniques in this regard, thank you for sharing. . . . . .

  5. Amapiano says:

    I would like to thnkx for the efforts you have put in writing this blog. I am hoping the same high-grade blog post from you in the upcoming as well. In fact your creative writing abilities has inspired me to get my own blog now. Really the blogging is spreading its wings quickly. Your write up is a good example of it.

  6. AmyJab says:

    [url=http://tadalafildtabs.com/]tadalafil tablets[/url]

  7. Lakme says:

    Good write-up, I am regular visitor of one?¦s website, maintain up the nice operate, and It is going to be a regular visitor for a lengthy time.

  8. Great web site. A lot of helpful information here. I?¦m sending it to some buddies ans also sharing in delicious. And obviously, thanks on your effort!

  9. Slot Gacor says:

    Woah! I’m really digging the template/theme of this blog. It’s simple, yet effective. A lot of times it’s hard to get that “perfect balance” between superb usability and visual appeal. I must say that you’ve done a very good job with this. Also, the blog loads extremely quick for me on Internet explorer. Excellent Blog!

  10. I genuinely prize your piece of work, Great post.

  11. Sukitogel says:

    I have been exploring for a little for any high quality articles or blog posts on this sort of area . Exploring in Yahoo I at last stumbled upon this website. Reading this info So i’m happy to convey that I’ve a very good uncanny feeling I discovered exactly what I needed. I most certainly will make sure to do not forget this site and give it a look regularly.

  12. Wohh just what I was looking for, thanks for putting up.

  13. I have learn a few excellent stuff here. Definitely price bookmarking for revisiting. I surprise how much attempt you put to make this type of magnificent informative web site.

  14. I am impressed with this site, rattling I am a fan.

  15. Very interesting info !Perfect just what I was searching for!

  16. We are a gaggle of volunteers and opening a new scheme in our community. Your website offered us with useful information to work on. You have performed a formidable task and our whole community will be thankful to you.

  17. The next time I learn a blog, I hope that it doesnt disappoint me as much as this one. I mean, I know it was my choice to read, however I really thought youd have something attention-grabbing to say. All I hear is a bunch of whining about something that you would repair in case you werent too busy looking for attention.

  18. I’ve learn some good stuff here. Certainly value bookmarking for revisiting. I wonder how so much effort you put to make this kind of excellent informative website.

  19. After study a few of the blog posts on your website now, and I truly like your way of blogging. I bookmarked it to my bookmark website list and will be checking back soon. Pls check out my web site as well and let me know what you think.

  20. he blog was how do i say it… relevant, finally something that helped me. Thanks

  21. Howdy very nice site!! Guy .. Beautiful .. Superb .. I’ll bookmark your blog and take the feeds additionallyKI’m happy to seek out numerous helpful information here within the put up, we’d like work out extra techniques on this regard, thanks for sharing. . . . . .

  22. I gotta bookmark this internet site it seems handy very useful

  23. I believe you have observed some very interesting details , thanks for the post.

  24. JebnShofs says:

    precription drugs from canada chantix canadian pharmacy

  25. JebnShofs says:

    freds pharmacy store hours med pharmacy

  26. Chesternus says:

    https://stromectolgf.com/# stromectol for humans

  27. Cameronreogy says:

    buy prescription drugs without doctor canadian drugs online

  28. Stevenpam says:

    https://drwithoutdoctorprescription.site/ non prescription erection pills

  29. Cameronreogy says:

    prescription drugs without prior prescription without doctor prescription

  30. Cameronreogy says:

    how can i order prescription drugs without a doctor without doctor prescription

  31. MichaelLurge says:

    п»їviagra pills viagra amazon

  32. StephenRuG says:

    https://clomidforsale.life/# can you buy clomid over the counter in usa

  33. Rickymal says:

    buy zithromax without prescription online zithromax 500mg over the counter

  34. Anthonyneash says:

    https://buylasix.icu/# buy furosemide online

  35. KatineKrEn says:

    free caesars slot no download
    caesars free slots 777
    24 7 slots games free

  36. 1servers says:

    3illustration

  37. StevenEloth says:

    https://doxycyclineonline.store/# purchase doxycycline

  38. Danielchazy says:

    non prescription erection pills ed supplements

  39. DarrellNeaft says:

    cheap clomid clomid

  40. DanielNof says:

    [url=https://edpills.best/#]the best ed pill[/url] natural ed medications

  41. Davidbenia says:

    https://drugsonline.store/# online drugstore

  42. StevenEloth says:

    https://clomidonline.icu/# clomid 100mg for sale

  43. StevenEloth says:

    https://edpills.best/# ed treatments

  44. Danielchazy says:

    compare ed drugs errectile disfunction

  45. ShaynaKrEn says:

    dissertation writing service
    phd without dissertation
    dissertation writing and editing

  46. AllanReods says:

    https://stromectoltrust.com/# order stromectol over the counter

  47. Phillipcal says:

    stromectol 12 mg tablets order stromectol over the counter

  48. JoeteKrEn says:

    dissertation meaning
    how long is a dissertation paper
    best dissertation writing

  49. JamesFes says:

    https://stromectoltrust.com/# stromectol for humans for sale

  50. Phillipcal says:

    stromectol 3mg tablets stromectol 3mg tablets

  51. Robertogen says:

    stromectol stromectol 3 mg tablets price

  52. Arthurtax says:

    https://pharmacyizi.com/# canadian drugstore online

  53. SteveExoff says:

    erectile dysfunction remedies homeopathic remedies for ed

  54. LarryUnido says:

    https://pharmacyizi.com/# canada ed drugs

  55. Jamespib says:

    viagra without doctor prescription amazon buy anti biotics without prescription

  56. JoeteKrEn says:

    cheap dissertation writing
    writing dissertation service
    write my dissertation for me

  57. DouglasEmbam says:

    https://pharmacyizi.com/# ed remedies

  58. LarryUnido says:

    https://pharmacyizi.com/# ed causes and treatment

  59. SteveExoff says:

    ed pills otc online medication

  60. RichardBeamp says:

    medicines for ed best ed drug

  61. Arthurtax says:

    https://pharmacyizi.com/# buy prescription drugs from canada cheap

  62. LarryUnido says:

    https://pharmacyizi.com/# prescription meds without the prescriptions

  63. SteveExoff says:

    ed in men male ed drugs

  64. ChandaKrEn says:

    phd dissertation help
    writing a masters dissertation
    writing dissertation chapters

  65. baclofen buy says:

    seroquel for dogs [url=https://seroquel.top/#]50mg seroquel [/url] will seroquel show on a drug test how long does seroquel make you drowsy

  66. AvivaKrEn says:

    dissertation meaning
    dissertation defense questions
    creative writing lindenberg

  67. Arthurtax says:

    https://pharmacyizi.com/# legal to buy prescription drugs from canada

  68. GeraldNep says:

    buy prescription drugs prescription meds without the prescriptions

  69. GeorgeHoora says:

    https://onlinepharmacy.men/# my canadian pharmacy

  70. 336 seroquel says:

    prednisone use drug prices prednisone does blurry vision from prednisone go away what is the difference between methylprednisolone vs prednisone

  71. Thomasnoulp says:

    https://canadiandrugs.best/# canadian pharmacy online

  72. VerieeKrEn says:

    writing your dissertation in
    help with dissertation proposal
    professional writing service

  73. VerieeKrEn says:

    best dissertation writing service uk
    paper writing service
    help with dissertation topic

  74. GeraldNep says:

    online pharmacy bc reliable canadian pharmacy

  75. Keithstops says:

    ed meds online without prescription or membership dog antibiotics without vet prescription

  76. GlynnisKrEn says:

    phd thesis
    art dissertation help
    how long is a dissertation paper

  77. Matthewbuh says:

    https://canadiandrugs.best/# ed meds online without doctor prescription

  78. EarnestFar says:

    recommended canadian pharmacies northern pharmacy canada

  79. Thomasnoulp says:

    https://onlinepharmacy.men/# 24 hr pharmacy near me

  80. GeraldNep says:

    prescription drugs without prior prescription how to get prescription drugs without doctor

  81. TandiKrEn says:

    blackjack online real money
    safe online casino
    free casinos bonus

  82. Thomasnoulp says:

    https://onlinepharmacy.men/# northern pharmacy canada

  83. GeorgeHoora says:

    https://allpharm.store/# Naltrexone

  84. cialis experience active ingredient in viagra how quickly does viagra kick in how viagra works in human body

  85. Keithstops says:

    canadian pharmacies skin care

  86. molnupiravir says:

    valacyclovir 1 mg [url=http://valtrexus.com/#]cost valacyclovir 1000mg [/url] does valtrex interfere with covid vaccine how long after starting valtrex are you contagious

  87. TandiKrEn says:

    casino bonuser
    free money no deposit
    best online blackjack

  88. GeraldNep says:

    pills for erection the best ed pills

  89. Thomasnoulp says:

    https://canadiandrugs.best/# online prescription for ed meds

  90. GeorgeHoora says:

    https://erectionpills.shop/# natural remedies for ed

  91. EarnestFar says:

    prescription drugs canada buy online ed meds online canada

  92. AbagaelKrEn says:

    online casinos real money no deposit
    [url=”https://9lineslotscasino.com”]online casinos that pay real money[/url]
    super slots casino

  93. Matthewbuh says:

    https://allpharm.store/# Malegra DXT plus

  94. GeraldNep says:

    legit online pharmacy reputable canadian pharmacy

  95. ShaylaKrEn says:

    online casinos for real money
    mobile online casinos
    online slots real money free bonus

  96. plaquenil chemical structure quineprox 50 mg dose of plaquenil for coronavirus how to tell if plaquenil is working

  97. GeorgeHoora says:

    https://canadiandrugs.best/# legal to buy prescription drugs without prescription

  98. JeffreyDok says:

    http://stromectolbestprice.com/# ivermectin heartworm

  99. VerenaKrEn says:

    free welcome bonus no deposit casino
    online bingo for money
    casino deposit bonuses

  100. amoxil augmentin 875 [url=http://amoxilus.com/#]purchase amoxil usa [/url] amoxil para bebe de 2 anos amoxil amoxicilina capsulas 500 mg

  101. DixieKrEn says:

    best deposit bonus casino
    free welcome bonus
    blackjack online real money

  102. Lelandemife says:

    ivermectin soolantra ivermectin manufacturers in usa

  103. Careyjak says:

    ivermectin and heart disease ivermectin for ringworm in cattle

  104. LaureenKrEn says:

    real money online casino
    online gambling reviews
    online casino with free signup bonus real money usa no deposit

  105. GeorgeEdicy says:

    https://stromectolbestprice.com/# ivermectin head lice

  106. GerardIroky says:

    https://drugsbestprice.com/# buy prescription drugs from canada

  107. FranniKrEn says:

    casino no deposit
    top mobile casino
    bonus casino online

  108. JamesJep says:

    drugs that cause ed buy prescription drugs from canada cheap

  109. Wrbhroady says:

    buy cheapest generic viagra online order sildenafil india viagra soft 50mg

  110. cialis coupon [url=https://canadaviagra.com/#]order generic viagra [/url] what was viagra originally made for where to buy viagra online australia

  111. PearlKrEn says:

    online casino sign up bonuses
    no deposit casino games
    casino real money

  112. GerardIroky says:

    https://drugsbestprice.com/# prescription drugs

  113. ArfvjSaurb says:

    cvs cialis bluesky tadalafil cialis prostate

  114. plaquenil generic hydroxychloroquine 500 mg eye exam when taking plaquenil why does plaquenil cause macula edema

  115. NexzShofs says:

    what is tadalafil troche cialis no persription tadalafil tablets 60mg

  116. BobbieKrEn says:

    play mobile casino
    casinos online real money no deposit
    best free casino bonus no deposit

  117. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# canadian drugstore online

  118. Davidson says:

    dog antibiotics without vet prescription ed meds online without doctor prescription

  119. LeslieKrEn says:

    best welcome bonus online casino
    online gambling real money
    top us online casinos

  120. Thomasawady says:

    https://medrxfast.com/# canadian pharmacy online

  121. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# buy prescription drugs from india

  122. can you buy molnupiravir [url=http://molnupiravirus.com/#]molnupiravir cost per dose [/url] how to get molnupiravir molnupiravir medicine

  123. TrudieKrEn says:

    free money no deposit casino
    best online us casinos
    biggest online casino bonus

  124. Davidson says:

    anti fungal pills without prescription ed meds online without doctor prescription

  125. MichaelNer says:

    prescription drugs canada buy online prescription drugs online without doctor

  126. amoxil medication amoxicillin 500 mg capsule how much amoxil 875 to take side effects amoxicillin

  127. Wrfvroady says:

    viagra medicine order viagra mexico cost of viagra generic

  128. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# buy prescription drugs online legally

  129. Davidson says:

    canadian online pharmacy canadian pharmacy online

  130. plaquenil mouth sores [url=http://plaquenilus.com/#]buy chloroquine online uk [/url] how much weight loss on plaquenil how often to do eye exam with plaquenil

  131. Thomasawady says:

    https://medrxfast.com/# legal to buy prescription drugs from canada

  132. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# buy prescription drugs without doctor

  133. JaynellKrEn says:

    casinos online real money no deposit
    online usa casino
    best online casino welcome bonuses

  134. synthroid and grapefruit synthroid 137 is levothyroxine safe during pregnancy what happens if i don’t take levothyroxine

  135. AfgoSaurb says:

    tadalafil tadora 20 order generic cialis by phone ordering cialis in canada

  136. JrvxShofs says:

    cheap viagra generic canada how to purchase viagra in uk canadian viagra cost

  137. Davidson says:

    canadian drug comfortis without vet prescription

  138. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# ed meds online without prescription or membership

  139. DulceaKrEn says:

    wild casino online
    bonus casino no deposit
    welcome bonus casino

  140. DulceaKrEn says:

    online casinos real money no deposit
    real money casino games
    deposit bonuses

  141. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# carprofen without vet prescription

  142. what is cialis used for where to buy cialis online cialis w/dapoxetine

  143. Thomasawady says:

    https://medrxfast.com/# ed meds online without prescription or membership

  144. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# pain meds online without doctor prescription

  145. Davidson says:

    prescription drugs online ed meds online without doctor prescription

  146. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# mexican pharmacy without prescription

  147. Davidson says:

    prescription drugs online without doctor how to get prescription drugs without doctor

  148. FifineKrEn says:

    online casino play for real money
    cherry jackpot casino
    best mobile casinos

  149. Thomasawady says:

    https://medrxfast.com/# canadian pharmacy

  150. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# online canadian pharmacy

  151. FifineKrEn says:

    best deposit casino bonus
    no deposit free bonus casino
    mobile online casinos

  152. SheelaghKrEn says:

    cyberghost vpn
    secure vpn
    nord vpn free trial

  153. FifineKrEn says:

    online casino games real money
    best casino bonuses
    free casino no deposit

  154. Dustinnem says:

    https://medrxfast.com/# legal to buy prescription drugs from canada

  155. GwenoreKrEn says:

    best free casino bonus no deposit
    best online casino
    slotos

  156. RalphSoiva says:

    https://ventolin.tech/# ventolin brand

  157. DeshawnFus says:

    diflucan.com how much is diflucan

  158. JoannKrEn says:

    asia dieting wep
    casual dating
    totally free dating sites near nelson

  159. expowsks says:

    pharmacie chu angers numero pharmacie bordeaux ginko therapie louise guay , medicaments otite pharmacie de garde la ciotat , pharmacie leader argenteuil pharmacie pharmavance argenteuil pharmacie de garde marseille quartier nord pharmacie lafayette roanne pharmacie en ligne 24 avis pharmacie lafayette toulouse .
    therapie comportementale et cognitive calvados act therapy book pdf therapie cognitivo-comportementale pour les nuls , pharmacie tanguy annecy pharmacie de garde sens . therapie streaming pharmacie bordeaux ste catherine therapie cognitivo comportementale essonne pharmacie beaulieu auderghem . traitement ulcere pharmacie bailly troyes pharmacie en ligne livraison gratuite , pharmacie bordeaux fondaudege pharmacie quartier beaulieu wattrelos , medicaments weleda pharmacie homme de fer pharmacie fontcouverte avignon Furosemide prix Belgique, Frusemide achat en ligne Belgique Vente Frusemide bon marchГ© Frusemide sans ordonnance Belgique Vente Frusemide bon marchГ©. therapies energetiques pharmacie avignon courtine pharmacie de garde a marseille 13013 pharmacie de garde aujourd’hui 68 therapie de couple wavre , parapharmacie leclerc jonchery pharmacie auchan semecourt . pharmacie lafayette esplanade bussy-saint-georges therapies breves essonne pharmacie xonrupt longemer

  160. LettiKrEn says:

    international dating site usa
    free dating site
    single dating sites free

  161. FMelfCarljz says:

    venlafaxine 150mg ca venlafaxine 150mg pill effexor brand

  162. DMelfCarlcr says:

    venlafaxine 150mg for sale effexor 150mg drug venlafaxine 150mg pills

  163. LMelfCarlyr says:

    oral lyrica 75 mg brand lyrica 75 mg purchase lyrica without prescription

  164. website says:

    url thanks I am at the look for such information

  165. info says:

    website thanks this article is amazing

  166. Matthewsoori says:

    https://paxlovid.best/# paxlovid kaufen

  167. kuru incir says:

    wholesale figs thanks i am at look for such excellent post about subject

  168. kuru incir says:

    toptan incir thanks i like your excellent website keep posting

  169. JosephBeepe says:

    sildenafil without a doctor’s prescription buy canadian drugs

  170. Wnwxroady says:

    how to get viagra in mexico can you buy viagra online legally safe buy viagra online

  171. Andrehiz says:

    https://tamoxifen.best/# tamoxifen hormone therapy

  172. JosephBeepe says:

    paxlovid patient fact sheet pfizer paxlovid

  173. Enskeype says:

    viagra 100mg price india cost viagra 100mg cost of viagra 2018

  174. Matthewsoori says:

    https://molnupiravir.life/# molnupiravir 400mg

  175. AnrxSaurb says:

    sildenafil 100 online sildenafil tablets 100mg generic viagra pills

  176. JosephBeepe says:

    is it safe to take viagra two days in a row how to make viagra work faster

  177. JbolShofs says:

    buy genuine viagra viagra over the counter cost where to buy viagra in canada safely

  178. NbqzShofs says:

    viagra script online female viagra capsules in india sildenafil coupon 50 mg

  179. Matthewsoori says:

    https://paxlovid.best/# paxlovid dosing

  180. webpage says:

    url thank you to your effort and for informative site

  181. webpage says:

    url In all your gettings, get wisdom.

  182. webpage says:

    url In all your gettings, get wisdom.

  183. webpage says:

    url In all your gettings, get wisdom.

  184. MavisKrEn says:

    datinghotlot
    dating site free
    american singles

  185. Jimmybew says:

    ivermectin scabies success rate ivermectin shampoo for head lice

  186. DavidRoday says:

    tractor supply ivermectin injectable ivermectin 12mg

  187. SMelfCarlme says:

    oral cenforce order sildenafil 50 mg pills buy sildenafil without prescription

  188. JuanitaKrEn says:

    top online dating websites
    lesbian dating apps
    free dating sites women

  189. reenceiu says:

    because upon the connected shower into hair banks, originated been assisted for his dependent as predominant fluctuations hypertrophy conversely . hydroxychloroquine for sale [url=https://plaquenilnon.quest/#]plaquenil buy 2022[/url] the dehydration began our immunosuppression ill onto cam to run flat discovered under givers the staff saved become to tire flash out from the closet during my do, [url=http://www.kay16.jp/blog/log/1106050119.html?]climax community definition biology quizlet[/url] 16b1899 what can we lie out about a pay among follows if tap knows that will score eye like russia, .

  190. website says:

    url thanks i like it.

  191. Michaeltoift says:

    how to order prescription drugs from canada canadian pharmacies not requiring prescription

  192. VMelfCarlfr says:

    viagra 5mg boite de 84 viagra mg le viagra prix

  193. EachelleKrEn says:

    dafing sites
    best sites online dating
    free adult date sites

  194. NMelfCarlgy says:

    ivermectin ireland buy stromectol online uk ivermectin cream cost

  195. WillieBug says:

    https://drugsfromcanada.icu/# best canadian online pharmacy

  196. JoeteKrEn says:

    40 online dating
    match dating
    best sites for online dating

  197. ZMelfCarljd says:

    stromectol price usa ivermectin 80 mg stromectol buy

  198. PMelfCarlqu says:

    order lyrica online pregabalin 75 mg uk lyrica 75 mg drug

  199. Calvinamole says:

    cheap ed drugs buying ed pills online

  200. JasonDiC says:

    canadian pharmacy world coupon promo code for canadian pharmacy meds

  201. Michaelnum says:

    ed pill best over the counter ed pills

  202. MMelfCarlzu says:

    order kamagra 100 mg pills purchase kamagra pill order kamagra 50mg pills

  203. Calvinamole says:

    erectile dysfunction drug ed treatments

  204. Donnell Hinz says:

    You could definitely see your skills in the work you write. The sector hopes for even more passionate writers like you who are not afraid to say how they believe. At all times go after your heart.

  205. созависимыми
    Если Осталось Жить Полгода

  206. kewclextao says:

    pharmacie angers gare pharmacie zillisheim traitement spasmophilie [url=https://www.youtube.com/redirect?q=https://www.ufrgs.br/comacesso/forum/topic/ou-acheter-du-budecort-budesonide/#postid-64415]https://toolbarqueries.google.fr/url?q=https://www.ufrgs.br/comacesso/forum/topic/vardenafil-vardenafil-en-pharmacie-france/#postid-65744[/url] pharmacie auchan test covid .
    medicaments veterinaires pharmacie [url=https://www.youtube.com/redirect?q=https://fr.ulule.com/exforge-europe/]https://toolbarqueries.google.fr/url?q=https://www.ufrgs.br/comacesso/forum/topic/acheter-generique-strattera-atomoxetine-belgique-2/#postid-67681[/url] pharmacie bordeaux quai richelieu .
    parapharmacie leclerc ibos [url=https://www.youtube.com/redirect?q=https://www.ufrgs.br/comacesso/forum/topic/acheter-generique-depakote-divalproex-belgique/#postid-54578]https://toolbarqueries.google.fr/url?q=https://www.ufrgs.br/comacesso/forum/topic/ranitidine-zantac-achat-en-ligne-france/#postid-54316[/url] pharmacie de garde ouverte aujourd’hui jura , pharmacie saint louis .

  207. zeytinyağı says:

    188 thanks i like it.

  208. zeytinyağı says:

    188 thanks i like it.

  209. incir says:

    incir excellent post thanks i like it.

  210. figs says:

    incir excellent post thanks i like it.

  211. webpage says:

    url like studies thanks

  212. webpage says:

    url like studies thanks

  213. webprofile says:

    url so thankfull now.

  214. webprofile says:

    url so thankfull now.

  215. avukat says:

    url excellent post.

  216. avukat says:

    url excellent post.

  217. kewclextnc says:

    medicaments qui augmentent la glycemie pharmacie de garde marseille aujourd’hui 13015 pharmacie ouverte oloron [url=https://toolbarqueries.google.fr/url?q=https://es.ulule.com/farmacia-flagyl/]https://toolbarqueries.google.fr/url?q=https://www.ufrgs.br/comacesso/forum/topic/prix-flomax-tamsulosin-sans-ordonnance/#postid-68547[/url] therapie cognitivo comportementale trois rivieres .
    traitement lombalgie [url=https://toolbarqueries.google.fr/url?q=https://www.ufrgs.br/comacesso/forum/topic/acheter-generique-zyban-bupropion-belgique/#postid-67699]https://toolbarqueries.google.fr/url?q=https://www.ufrgs.br/comacesso/forum/topic/acetaminophen-hydrocodone-prix-sans-ordonnance/#postid-54747[/url] pharmacie leclerc oceane .
    pharmacie grace de dieu [url=https://maps.google.fr/url?q=https://www.ufrgs.br/comacesso/forum/topic/lotrisone-clotrimazole-generique-en-vente/#postid-59954]https://maps.google.fr/url?q=https://es.ulule.com/receta-lasix/[/url] pharmacie annecy ouverte , therapie photodynamique .

Leave a Reply